• Ya ce Nijeriya ce mafi girman tattalin arziki a Afirka
• Ya bada shawarar yadda ƙasashen Afirka da Turai za su fuskanci ƙalubalen yaƙin Rasha da Ukraine
• A shirye muke mu tallafa wa ‘yan kasuwar Spaniya – Minista
Daga SANI AHMAD GIWA a Abuja
Shugaban Ƙasa Muhammadu Buhari ya ƙalubalanci masu zuba jari na ƙasar Spaniya da su yi amfani da yanayin da Nijeriya ke da shi na rashin biyan haraji da kuma kason ’yan ƙasashen waje marasa iyaka a yankunan cinikayya cikin ‘yanci na ƙasar domin haɓaka kasuwanci tsakanin Nijeriya da Spaniya da kuma bunƙasar tattalin arziki.
Shugaban na Nijeriya ya bayar da wannan umarni ne a wani taron kasuwanci da ƙungiyar ‘yan kasuwa ta ƙasar Spaniya, da ma’aikatar kasuwanci ta Nijeriya, da kuma ƙungiyar masu ɗaukar ma’aikata, CEOE, suka shirya a birnin Madrid na ƙasar Spaniya jiya Alhamis.
A cewarsa, tsawon shekaru da dama, Spaniya ta kasance ɗaya daga cikin manyan abokan hulɗar kasuwanci a Nijeriya.
Ya bayyana cewa ƙasar ta kasance kan gaba wajen shigo da ɗanyen man Nijeriya, inda ya bayyana cewa kayayyakin da Nijeriya ke fitarwa zuwa ƙasar Spaniya ya kai dala biliyan 4.8 a shekarar 2020, yayin da kayayyakin da Spaniya ke fitarwa zuwa Nijeriya ya ƙaru daga dala miliyan 97.2 a shekarar 1995 zuwa dala miliyan 517 a shekarar 2020.
Ya cigaba da cewa za a iya yin abubuwa da yawa don ƙara yawan kasuwancin.
A cewar shugaban, taron kasuwancin ya bada dama mai kyau don gano yadda za a iya cimma hakan duk da ƙalubalen lokacin da tattalin arzikin duniya ke ciki.
Ya ce: “Muna shiri don faɗaɗa haɗin gwiwa tare da Spaniya kuma don ƙarfafa shigar da jari mai zaman kansa, mun haɗu da abubuwan ƙarfafa saka hannun jari waɗanda suka haɗa da:
“Hukuncin haraji na shekaru uku zuwa biyar ga kamfanoni a cikin abin da muke tsammanin masana’antu na majagaba ne; ayyukan da ba a biya haraji ba kuma babu hani kan kason ‘yan ƙasar waje a yankunan kasuwancinmu na kyauta.
“Babban alawus-alawus na aikin gona, masana’antu da injiniyanci da sauransu.
“Yin haɗin gwiwa tare da amintattun abokan gida da na waje waɗanda ke da ingantacciyar hanyar sadarwa da fahimtar yanayin tattalin arziki da qasa na ɗaya daga cikin abubuwan da aka gano na samun nasara a Nijeriya.
“Na yi imanin cewa duk masu halarta za su gina dangantaka da za ta haifar da qaruwar cinikayya da zuba jari tsakanin Nijeriya da Spaniya.”
Shugaban na Nijeriya ya kuma bayar da shawarar ƙara haɗin gwiwa tsakanin ƙasashen Afirka da Turai domin daƙile ƙalubalen samar da kayayyaki a halin yanzu da kuma nan gaba da za su taso daga yaƙin Rasha da Ukraine.
“Amma a koyaushe ina da yaƙinin cewa babu wani rikici ba tare da wata dama da mafita ba.
“Ƙara haɗin gwiwa tare da ƙasashen Afirka zai iya zama abin da Turai ke buƙata don magance ƙalubale na halin yanzu da kuma abubuwan da za a iya fuskanta a nan gaba da kuma inganta damarmu na tattalin arziki.
“A tarihi, an mayar da hankali ne kan harkar mai a Nijeriya amma Nijeriya na da sauran ɓangarori da dama da ke da fa’ida sosai.
“Mu ne mafi girman tattalin arziki a Afirka kuma kasuwanninmu na sama da miliyan 200 na masu amfani da su gida ne da ke da damammaki masu ban sha’awa a fannoni kamar noma, kiwon lafiya, masana’antar hasken wuta, haɓaka kayayyakin more rayuwa da fasaha,” inji shi.
A cewarsa, Nijeriya na da wasu fitattun albarkatun ma’adanai da suka haɗa da gawayi, zinare, bitumen, ƙarafa da uranium.
“Duk da haka, abin da muka fi mayar da hankali a kai shi ne ƙara darajar albarkatun ƙasa kafin fitar da su zuwa ƙasashen waje,” inji shi.
Ƙoƙarin da gwamnatin ke yi na wuce gona da iri kan dogaro da ɗanyen man fetur na tarihi domin samun kuɗaɗen shiga da gwamnati ke samu da kuma kuɗaɗen shiga na ƙasashen waje, shugaban ya ce ta samu nasarar tafiyar da harkokinta tare da ɗora tattalin arzikin qasar kan turba mai ɗorewa da cigaba ta hanyar buɗaɗɗiyar ƙa’ida da kasuwa ta hanyar yin kasuwanci.
Ya yi amfani da damar taron wajen miƙa godiyarsa ga gwamnatin ƙasar Spaniya bisa gudummawar allurai miliyan 4.4 na rigakafin Johnson & Johnson Covid-19 ga Nijeriya.
“Wannan misali ne na zama mai kula da ‘yan uwanku kuma a cikin wannan ruhin ‘yan’uwantaka ina so in tabbatar muku da ci gaba da jajircewa da jajircewar gwamnatinmu na yin haɗin gwiwa kan al’amuran da suka shafi haɗin gwiwa kamar tsaro, lafiya da wadatarmu baki ɗaya,” inji shi.
A nata jawabin, ministar masana’antu, kasuwanci da yawon buɗe ido ta Spaniya, Reyes Maroto, ta ce Nijeriya ta zama babbar abokiyar cinikayyar ƙasar Spaniya a cikin shekaru biyar da suka gabata, inda ta ƙara da cewa ƙasar Spaniya ce ƙasa ta biyu a Nijeriya wajen cinikayyar ƙasashen waje.
A nasa jawabin, Ministan Masana’antu, Ciniki da Zuba Jari, Niyi Adebayo, ya ce: “Na sha jin akwai kamanceceniya da yawa tsakanin al’ummomin ƙasashen biyu; muna daidai da dumi da sha’awar; muna son abubuwan da suka faru a baya kamar ƙwallon qafa da raye-raye kuma hatta abincin ku na paella yana da kamanceceniya da abincin Jollof na Nijeriya.
A cewarsa, gwamnatin Nijeriya za ta kasance a shirye don tallafa wa ‘yan kasuwa masu son shiga kasuwannin Nijeriya don zuba jari, yana mai cewa ƙasar na da albarkar zuba jari a sassa daban-daban da suka haɗa da tsaro, samar da ababen more rayuwa, fasaha da kimiyya.
“Nijeriya kuma tana da tarin damammakin saka hannun jari a ɓangarori kamar haka: tsaro, ababen more rayuwa, tattalin arzikin kore da fasaha.
“Nijeriya tana cikin farkon bunƙasuwar fasaha tare da ƙaruwar sha’awar fasahar mu ta fin-tech da kuma fasahar Ag-tech.
“Wannan yanki ne da zan iya ganin dama mai yawa don haɗin gwiwa tare da kamfanonin Spaniya.
“Aikin noma da samar da abinci wasu manyan yankuna ne kuma na yi farin ciki da cewa wani babban kamfani na ƙasar Spaniya ya riga ya fara aiki sosai a Nijeriya a wannan fili.
“Nijeriya a buɗe take don kasuwanci kuma Gwamnatin Tarayya a shirye take ta haɗa kai da kuma tallafa wa ‘yan kasuwan Spaniya da ke son shiga kasuwar mu.
“Mun fara tattaunawa tare da Tarayyar Turai game da yarjejeniyar gudanar da zuba jari, kuma a shirye muke don yin yarjejeniya kai tsaye da haɗin gwiwa tare da Spaniya.
Jakadan Nijeriya a ƙasar Spaniya, Ademola Seriki, wanda shi ma ya yi jawabi a wajen taron, ya bayyana fatan ƙasashen biyu za su binciko hanyoyin kasuwanci a fannoni da dama, sakamakon yin haɗin gwiwa da dandalin ya samar.
Taron kasuwancin ya jawo hankulan mahalarta daga ɓangarorin kasuwanci da siyasa na Nijeriya da Spaniya.
