Daga MAHDI MUSA MUHAMMAD
Gwamnatin Tarayyar Nijeriya ta ƙaddamar da wata babbar ƙungiya mai haɗa ƙungiyoyin manoma daga sassa daban-daban na ƙasar, da nufin ƙarfafa samar da abinci da inganta haɗin gwiwa tsakanin manoma da hukumomin gwamnati.
ƙungiyar, mai suna Coalition of Farmers Associations for Food Security in Nigeria (COA-FARMERS), an ƙaddamar da ita ne a Abuja ranar 28 ga Satumba, 2026, a wani taro da Ministan Aikin Gona da Samar da Abinci, Sanata Abubakar Kyari, ya jagoranta a madadin Shugaban ƙasa Bola Ahmed Tinubu.
A cewar gwamnatin, ƙungiyar ta ƙunshi ƙungiyoyin manoma da na kayayyakin amfanin gona guda 99. Waɗannan ƙungiyoyi suna wakiltar masu noma, masu tattara amfanin gona, masu sarrafa shi, masu sayar da shi da kuma sauran masu ruwa da tsaki a harkar noma.
ƙaddamar da ƙungiyar ta zo ne a daidai lokacin da ake ƙoƙarin ƙara yawan abincin da ake samarwa a Nijeriya, rage tsadar kayayyakin abinci, da kuma inganta rayuwar manoma.
A wajen bikin ƙaddamarwar, Ministan Aikin Gona da Samar da Abinci, Abubakar Kyari, ya bayyana cewa fannin noma ya samu ci gaban kashi 4.39 cikin ɗari a rubu’in biyu na shekarar 2026.
Ya ce wannan shi ne mafi girman ci gaban da fannin ya samu tun shekarar 2021.
Ministan ya jaddada cewa manoma su ne ginshiƙan samar da abinci, don haka ya kamata a saurari ra’ayoyinsu kafin gwamnati ta yanke shawarar da za ta shafi harkokin noman ƙasar.
Ya bayyana cewa bai kamata COA-FARMERS ta tsaya kawai a matsayin wata ƙungiya mai haɗa sauran ƙungiyoyi ba. A maimakon haka, ya ce ya kamata ta zama hanyar da manoma za su bi wajen bayyana matsalolinsu, bayar da shawarwari, da kuma sanar da gwamnati inda shirye-shiryen tallafin noma suke aiki ko kuma inda suke fuskantar matsaloli.
A cewarsa, haɗakar ƙungiyoyin za ta taimaka wajen ƙarfafa sadarwa tsakanin gwamnati da manoma, ta yadda za a iya gano matsalolin da ke hana manoma samun amfanin shirye-shiryen gwamnati.
Daga cikin abubuwan da ministan ya jaddada akwai buƙatar inganta samun takin zamani, ingantattun iri, kayan aikin gona, hanyoyin samun rancen kuɗi da kuma kasuwannin da manoma za su iya sayar da amfanin gonakinsu.
Ya kuma yi kira da a bai wa mata manoma muhimmiyar dama wajen tsara manufofi da shirye-shiryen noma.
A cewarsa, mata suna taka rawa a fannoni da dama, ciki har da noma, sarrafa amfanin gona, tattarawa da sayar da kayayyakin abinci. Saboda haka, ya ce bai kamata a ware su daga shawarwarin da suka shafi ci gaban fannin ba.
Shugaban ƙasa na ƙungiyar COA-FARMERS, Cif Emmanuel Anoh, ya ce haɗakar za ta taimaka wajen haɗa kan ƙungiyoyin manoma da masu harkokin noma domin bunƙasa samar da abinci da samar da ayyukan yi.
Ya kuma buƙaci gwamnati ta inganta tsarin raba tallafin noma ta yadda zai isa kai tsaye ga manoma, maimakon a tsaya ga matakan gudanarwa da za su iya jinkirta isar da tallafin ga waɗanda suke buƙatarsa.
Duk da haka, babban abin da zai nuna nasarar ƙungiyar shi ne yadda za ta iya magance matsalolin da manoma ke fuskanta a zahiri.
Waɗannan sun haɗa da tsadar kayan noma, matsalar tsaro a wasu yankunan karkara, rashin isassun hanyoyi, ƙarancin wuraren ajiye amfanin gona da wahalar samun kasuwannin sayarwa.
Idan ƙungiyar ta yi aiki yadda ya kamata, za ta iya zama muhimmiyar kafa wajen haɗa manoma da gwamnati, kamfanonin sarrafa abinci da masu zuba jari. Hakan na iya taimakawa wajen rage asarar amfanin gona da ƙara yawan abincin da ake samarwa a Nijeriya.
