Daga SANI AHMAD GIWA a Abuja
Kuɗin da Nijeriya ke kashewa kan Jiragen Shugaban ƙasa ya ƙaru sosai saboda shirye-shiryen gyara a ƙasashen waje, Ofishin Mai Ba da Shawara kan Tsaro na ƙasa (ONSA) ya shaida wa Majalisar Dattawa a lokacin zaman kare kasafin kuɗi na 2026.
Manhaja ta ruwaito cewa Mohammed Sanusi, Sakataren Dindindin a Ofishin Mai Ba da Shawara kan Tsaro na ƙasa ne ya bayyana hakan lokacin da ya bayyana a gaban Kwamitin Majalisar Dattawa kan Tsaron ƙasa da Leƙen Asiri don gabatar da ƙiyasin da hukumar ta tsara na kasafin 2026.
Sanusi ya bayyana cewa ci gaba da kula da jiragen sama a cikin Jiragen Shugaban ƙasa a wajen Nijeriya ya ƙara yawan kuɗaɗen gyara, wanda hakan ya ƙara matsin lamba ga kasafin kuɗin tsaro.
Duk da amincewa da ƙaruwar kuɗaɗen, bai bayar da cikakkun bayanai game da jimillar kuɗaɗen da aka kashe a kan Jiragen a 2025 ko jimlar kuɗin da aka kashe tun lokacin da gwamnati mai ci ta hau kan mulki ba.
Shawarar kasafin kuɗi na 2026 da ONSA ta gabatar ta shafi ba wai ofishin tsakiya kawai ba har ma da sassanta na musamman. Waɗannan sun haɗa da Cibiyar Yaƙi da Ta’addanci ta ƙasa, Cibiyar Haɗa Kai da Tsaron Yanar Gizo ta ƙasa, Cibiyar Kula da ƙananan Makamai da ƙananan Makamai, da Shirin Afuwa na Shugaban ƙasa.
Sanusi ya lura cewa bayan kula da jiragen sama, ƙungiyar leƙen asiri tana fuskantar ƙalubale da dama na aiki waɗanda za su iya kawo cikas ga inganci idan ba a magance su cikin gaggawa ba.
Daga cikin ƙa’idodin da aka lissafa akwai ƙarancin motocin aiki don ayyukan ɓoye, rashin biyan kuɗin da aka ware na sama ba bisa ƙa’ida ba, rashin aiwatar da kasafin kuɗin babban birnin 2025, ƙarancin kuɗaɗen ma’aikata da aka tura ƙasashen waje, da kuma canjin farashin musayar kuɗi da ke shafar yarjejeniyoyin matakin sabis da abokan hulɗa na ƙasashen waje.
Ya nuna cewa sauyin kuɗi ya sa ya zama da wahala a yi hasashen da kuma sarrafa wajibai na kwangila da suka shafi ayyukan ƙasashen waje.
Shugaban Kwamitin Majalisar Dattawa kan Tsaron ƙasa da Leƙen Asiri, Yahaya Abdullahi, ya ce shugabannin Majalisar ƙasa za su yi nazari a hankali kan abubuwan da aka gabatar tare da tantance hanyoyin da suka dace.
Bayan samun rahotanni daga kwamitoci daban-daban, shugabannin Majalisar ƙasa za su zauna don yin bita kan batutuwan da kuma samar da mafita masu dacewa, musamman waɗanda suka taso a cikin shekarar kuɗi ta yanzu,” in ji Abdullahi.
Ya kuma yi nuni da sanarwar gaggawa ta ƙasa da Bola Tinubu ya yi kwanan nan kan tsaro, yana mai jaddada cewa dole ne a daidaita irin wannan sanarwar da isasshen tallafin kuɗi.
“Idan aka ayyana irin wannan dokar ta baci, dole ne a sami isasshen kuɗi don tallafawa ta,” inji shi.
Abdullahi ya bayyana cewa ‘yan majalisa na iya neman yin hulɗa kai tsaye da Shugaba Tinubu don isar da damuwar hukumomin tsaro da leƙen asiri.
“Za mu ƙirƙiri dabarun tabbatar da cewa sanarwar shugaban ƙasa ba ta zama ta alama kawai ba. Idan ya zama dole, za mu yi hulɗa da shugabannin Majalisar Dokoki ta ƙasa don neman ganawa da shugaban ƙasa,” in ji shi.
A cewarsa, manufar ita ce gabatar da ƙalubalen aiki da na kuɗi kai tsaye ga shugaban ƙasa don sauƙaƙe ɗaukar mataki mai tsauri.
Shugaban kwamitin ya bayyana shekarar 2026 a matsayin muhimmiyar shekara ga zaman lafiyar dimokuraɗiyya a Najeriya, yana mai gargaɗin cewa rashin isasshen kuɗi na iya kawo cikas ga shirye-shiryen da ake yi kafin wani zagayen zaɓe.
“Mun jaddada cewa shekarar 2026 muhimmiyar shekara ce ga dorewar dimokuraɗiyya a ƙasar. Idan aka yi la’akari da yanayin tsaro na yanzu, rashin samar da isassun kuɗaɗen waɗannan hukumomin na iya haifar da manyan ƙalubale yayin da muke tunkarar zaɓen shekara mai zuwa,” inji Abdullahi.
Ya tabbatar da cewa kwamitin ya kammala aikin kare kasafin kudinsa kuma a halin yanzu yana tattara rahotonsa don mika shi ga Kwamitin Kasafin Kudi da kuma shugabannin Majalisar Dokoki ta ƙasa.
