Daga MAHDI MUSA MUHAMMAD
Kasuwar hannayen jari ta Nijeriya ta fara makon kasuwanci cikin yanayi na koma baya, inda masu zuba jari suka yi asarar kimanin Naira biliyan 276 a ranar Litinin, 30 ga Maris, 2026.
Rahotanni sun nuna cewa sayar da hannayen jari a wasu manyan kamfanoni ne ya janyo wannan koma baya, ciki har da kamfanonin Secure Electronic Technology, May & Baker, Legend Internet, Cutiɗ da Fortis Global Insurance, tare da wasu kusan kamfanoni 29.
Jimillar darajar kasuwar, wato yawan kuɗin da ake kimanta dukkan hannayen jari a kasuwa, ta ragu da kashi 0.21 zuwa Naira tiriliyan 128.693, daga Naira tiriliyan 128.969 da aka samu a zaman kasuwa na baya.
Haka kuma, ma’aunin kasuwar gaba ɗaya, wanda ke nuna yadda kasuwar ke tafiya, ya sauka da maki 428.63, wanda ya kai kashi 0.21, inda ya tsaya a maki 200,484.43, sabanin maki 200,913.06 da aka rufe da su a zaman baya.
Duk da haka, ribar da aka samu tun daga farkon shekara zuwa yanzu ta ɗan ragu zuwa kashi 28.84. A ɓangaren kasuwar gaba ɗaya, an samu kamfanoni 34 da suka yi asara, yayin da 27 suka samu riba, abin da ke nuna cewa kasuwar ta fi karkata ga faɗuwa a wannan rana.
A jerin kamfanonin da suka fi asara, Secure Electronic Technology ta jagoranta bayan ta faɗi da kashi 10 zuwa naira 1.17 kan kowace kaso. May & Baker ta sauka da kashi 9.42 zuwa naira 38, yayin da Legend Internet ta ragu da kashi 8.67 zuwa naira 6.85.
Haka zalika, Cutiɗ ta faɗi da kashi 8.29 zuwa naira 3.21, yayin da Fortis Global Insurance ta rasa kashi 7.97, inda ta rufe a naira 1.27 kan kowace kaso.
Sai dai a ɓangaren ribar kasuwa, kamfanin Austinlaz ne ya fi samun ƙaruwa da kashi 9.98 zuwa naira 4.41. Zichis Agro Allied Industries ta biyo baya da ƙarin kashi 9.93 zuwa naira 15.16, yayin da Transcorp Power ta ƙaru da kashi 9.65 zuwa naira 2.84.
Sauran kamfanonin da suka samu riba sun haɗa da The Initiates, wanda ya karu da kashi 9.60 zuwa naira 21.70, da kuma Learn Africa wanda ya tashi da kashi 9.41 zuwa naira 9.30.
A ɓangaren mu’amaloli, an samu karuwar darajar ciniki da yawan mu’amaloli, amma yawan hannayen jari da aka sayar ya dan ragu. Jimillar hannayen jari miliyan 593.3, da darajarsu ta kai naira biliyan 25.6, aka yi ciniki da su a cikin mu’amaloli 60,311.
Wannan ya bambanta da zaman baya inda aka yi cinikin hannayen jari miliyan 595.2 da darajarsu ta kai naira biliyan 24.5 a cikin mu’amaloli 43,440.
Kamfanin Access Corporation ne ya fi yawan hannayen jari da aka yi ciniki da su, inda aka sayar da miliyan 86.64, yayin da kamfanin First HoldCo ya jagoranci a ɓangaren darajar mu’amaloli da suka kai naira biliyan 4.26.
Masana tattalin arziki na ganin cewa wannan koma baya na kasuwa na iya kasancewa na ɗan lokaci ne, sakamakon matsin lambar sayarwa da masu zuba jari ke yi domin riba ko sauya dabarun saka jari, yayin da ake sa ran kasuwar za ta iya farfaɗowa a kwanaki masu zuwa idan aka samu kwarin gwiwar masu zuba jari.
