Daga SANI AHMAD GIWA a Abuja
Shugaba Bola Tinubu ya ce sarakunan gargajiya su ne mafi ɗorewa tsakanin gwamnati da jama’a kuma dole ne a amince da su a tsarin mulki.
Shugaba Tinubu, wanda ya samu wakilcin Gwamna Hope Uzodinma na Imo, ya bayyana haka a taron Majalisar Sarakunan Gargajiya ta Nijeriya, NCTRN, ranar Litinin a Legas.
Kamfanin Dillancin Labarai na Nijeriya ya bayar da rahoton cewa taron yana da taken, “Cibiyar Gargajiya: Muhimmancin Shigar Ta Cikin Ingantacciyar Mulki da Tsarin Mulki a Nijeriya.”
Taron ya haɗa sarakunan gargajiya daga sassa daban-daban na ƙasar domin tattaunawa kan yadda tsarin mulkin ƙasar ya tanada a tsarin mulkin gargajiya.
Tinubu ya ce, cibiyar gargajiya ta ci gaba da taka muhimmiyar rawa wajen samar da zaman lafiya, haɗin kai da kwanciyar hankali, duk da rashin goyon bayan tsarin mulki.
“A duk faɗin ƙasar, sarakunan gargajiyanmu suna aiwatar da muhimman ayyuka waɗanda ke sa al’ummominmu haɗin kai da aiki; sasanta rikice-rikice, kiyaye al’adu, da kuma kiyaye zaman lafiya,” inji shi.
Shugaba Tinubu ya tunatar da cewa sarakunan gargajiya sun bayyana rawar da suka taka a tsarin mulkin ƙasar tun farko, inda ya yi misali da kundin tsarin mulkin ƙasar na shekarar 1963, wanda ya ba su damar kafa doka da kuma shiga cikin harkokin mulki.
Ya koka da yadda kundin tsarin mulki na 1979 da 1999 ya kasa dawo da irin wannan karramawa, wanda hakan ya sa hukumar ta yi aiki ba bisa ƙa’ida ba.
“Wannan ba tambaya ce ta son zuciya ba amma ɗayan ci gaba da ci gaba.
“Kakanninmu na sarauta suna ci gaba da yin aikin; abin da suke buƙata shine amincewar doka ta hukuma,” inji shi.
Shugaban ya buƙaci majalisar dokokin ƙasar da ta sake duba batun, yana mai jaddada cewa tuni wasu kasashen Afirka kamar Ghana, da Afirka ta Kudu, da Namibiya suka shigar da tsarin mulkinsu na gargajiya ba tare da tauye tsarin dimokradiyya ba.
Ya bayyana cibiyar ta gargajiya a matsayin ba makawa ga haɗin kai da zaman lafiyar Nijeriya, inda ya kara da cewa lokaci ya yi da za a ba da goyon bayan doka ga ayyukan da sarakunan gargajiya ke yi.
“Aure tsakanin mulki da al’ada gaskiya ne. Abinda kawai ya ɓace shine takardar shaidar,” inji shi.
Sai dai ya shawarci sarakunan da su kasance masu tsaka-tsaki a harkokin siyasa, yana mai cewa ikonsu na da’a da amanar jama’a na da matuƙar muhimmanci wajen ɗorewar tasirinsu da martabarsu.
Tun da farko a jawabinsa na maraba, Gwamna Babajide Sanwo-Olu na Jihar Legas, ya ce Legas ta samu karramawa da karbar bakuncin taron masu kula da al’adu wadanda hikimarsu da shugabancinsu suka ci gaba da kare martabar al’umma.
Mista Sanwo-Olu ya bayyana taron a matsayin wanda ya dace da lokacin da ya dace, yana mai cewa cibiyoyin gargajiya sun kasance a matsayin amintacciyar gada tsakanin jama’a da gwamnati.
“Tun kafin tsarin mulki na zamani ya fara, sarakunanmu sun kasance tushen kwanciyar hankali da adalci.
“Ko a yau, babu wata gwamnati da za ta ci gaba ba tare da goyon bayansu ba,” inji shi.
Gwamnan ya ba da labarin irin gudunmawar tarihi da sarakunan da suka bijirewa mulkin mallaka, da suka haɗa da Oba Oɓonramwen Nogbaisi na Benin, Sarkin Jaja na Opobo, da Cif Ogedengbe na Ilesha.
A cewarsa, tsoma bakin sojoji a harkokin mulki ya raunana tsarin gargajiya, amma dimokuraɗiyya na ba da damar maidowa.
“Dole ne kakannin mu na sarauta su ci gaba da matsa kaimi don ganin an samu goyon bayan tsarin mulki. Legas za ta goyi bayan wannan harka ta yau,” inji Mista Sanwo-Olu.
Ya kuma buƙaci sarakunan gargajiya da su kasance masu nuna son kai da haɗin kai, yana mai jaddada matsayinsu na kamfen na ɗa’a da alamomin zaman lafiya da riƙon amana.
Ya ƙara da cewa “Dole ne mu tabbatar da cewa cibiyoyin mu na al’ada sun kasance masu haɗa kai, marasa son kai, tare da yin daidai da manufar tabbatar da adalci da ci gaban Nijeriya,” inji shi.
Mista Sanwo-Olu ya jaddada ƙudirin gwamnatinsa na tabbatar da walwala da martabar sarakunan gargajiya, inda ya yi alƙawarin ci gaba da bayar da goyon baya ga tsarin mulkin kasar na sanin irin rawar da suke takawa wajen ci gaban kasa.
Sultan na Sokoto, Muhammad Sa’ad Abubakar III, Shugaban NCTRN, ya yabawa Tinubu bisa jajircewarsa na haɗin kan ƙasa, ya kuma bayyana fatansa na cewa tattaunawar za ta kai ga samun ƙarfi ga sarakunan gargajiya.
Sarkin Musulmi ya buƙaci sarakunan gargajiya da su ci gaba da ƙoƙarinsu na samar da zaman lafiya da tsaro a yankunansu, yayin da ya bayyana haɗin gwiwarsu da gwamnati a matsayin babbar hanyar gina ƙasa mai nagarta da wadata.
