Daga SANI AHMAD GIWA a Abuja
Jam’iyyar Peoples Democratic Party (PDP) ta soki hukuncin Kotun ƙoli da ya tabbatar da ikon Shugaban ƙasa na ayyana dokar ta-ɓaci da kuma dakatar da zaɓaɓɓun jami’ai a kowane yanki na ƙasar.
Jam’iyyar PDP a cikin wata sanarwa da ta aike wa Blueprint Manhaja a ranar Litinin ta hannun mai magana da yawunta, Ini Ememobong, ta bayyana hukuncin kotun ƙoli a matsayin “haɗari na dimokuraɗiyya mai matuƙar hatsari tare da tasiri mai yawa” ga tsarin tarayya da kuma tsarin mulki.
“Duk da cewa muna girmama ikon kotun ƙoli kuma muna sane da cewa ita ce ta dace da ikonmu, duk da haka muna da buƙatar jawo hankali ga manyan haɗurra da ka iya fitowa daga fassarar wannan hukunci kan yanayin siyasar kasarmu,” inji sanarwar.
Ta ce sakamakon shari’ar da hukuncin yana da hatsari ga dorewar dimokuradiyya yayin da ta yi wa dokar ta-baci da aka ayyana a Jihar Ribas da kuma dakatar da Gwamna Siminalayi Fubara da Majalisar Dokokin Jihar na tsawon watanni shida.
ƙarar, mai lamba SC/Cɓ/329/2025, ta ƙalubalanci ikon Shugaban ƙasa na dakatar da jami’an da aka zaɓa ta hanyar dimokuraɗiyya kamar Gwamna da Mataimakin Gwamna, da kuma cibiyoyin dimokuraɗiyya kamar Majalisar Dokokin Jihar Ribas.
Jam’iyyar ta yi jayayya cewa hukuncin kotun ya yi kama da ya ba da hujjar dokar gaggawa inda ba a aiwatar da ita bisa ga Kundin Tsarin Mulkin 1999 ba (kamar yadda aka gyara), don haka ta ba Shugaban ƙasa ikon dakatar da gwamna ko da kuwa ɗan tsokana ne.
“Damuwarmu ta ta’allaka ne akan ƙa’idar doka ta daɗe tana cewa ambaton abu ɗaya ya keɓe wasu (eɗpressio unius est eɗclusio alterius), da kuma matsayin kundin tsarin mulki bayyananne cewa babu wani mutum ko cibiya (banda majalisar dokoki ta jiha ko kotun shari’a) da aka ba wa ikon cire gwamna daga ofis, ko da na ɗan lokaci ne, a lokacin da kundin tsarin mulki ya daɗe.
“Ba za mu iya daidaita yadda, a cikin tarayya (ba jiha mai zaman kanta ba), zaɓaɓɓen shugaban ƙasa zai iya wargaza tsarin dimokuraɗiyya na rukunin tarayya, korar zaɓaɓɓun jami’ai, da kuma naɗa shugabanni a can, ba tare da nuna son kai da kuma cin zarafin kama-karya ba.”
Ememobong ya roƙi Majalisar Dokoki ta ƙasa da ta “fara aiwatar da tsare-tsaren kundin tsarin mulki da na dokoki cikin gaggawa” don fayyace da kuma iyakance iyakokin ikon gaggawa na shugaban ƙasa, don hana cin zarafi da kuma kiyaye tarayyar Nijeriya.
Shugaba Bola Tinubu a ranar 18 ga Maris ya sanya dokar ta-ɓaci a Ribas, ya dakatar da gwamnan jihar, Siminalayi Fubara; mataimakinsa, Ngozi Odu, da majalisar dokoki na tsawon watanni shida.
Gwamnonin da aka zaɓa a kan inuwar jam’iyyar PDP sun yi tambaya game da halalcin ayyukan shugaban ƙasa, musamman kan ko zai iya dakatarwa ko tsoma baki a ofisoshin gwamna da mataimakin gwamna bisa doka, ta hanyar maye gurbinsu da shugaba guda ɗaya.
Gwamnonin daga baya sun ƙalubalanci dokar ta-ɓaci a kotun ƙoli, suna masu jayayya cewa Tinubu ya karya tanade-tanaden Kundin Tsarin Mulki na 1999 game da iko, ‘yancin kai da ayyukan gwamnonin jihohi da majalisun dokoki.
