Daga AISHA ASAS
Wasu marubuta da ke jiran rabonsu daga cikin dala biliyan 1.5 da kamfanin ƙirƙirar basirar wucin gadi ta Anthropic zai biya a matsayin diyya sun fara ƙalubalantar yadda ake shirin raba kuɗin, bayan wasu daga cikinsu sun gano cewa masu wallafa ko wakilan ayyukansu ma suna neman wani kaso daga cikin kuɗin.
Takaddamar ta taso ne a yayin da ake shirin fara rabon kuɗin da aka amince da shi a matsayin diyya kan littattafan da Anthropic ta yi amfani da su ba tare da izinin masu haƙƙinsu ba wajen gina tsarin AI ɗinta. Wata kotun tarayya a California ta amince da yarjejeniyar a watan Yuli, lamarin da ya share hanya ga fara biyan masu haƙƙin littattafan.
A ƙarƙashin yarjejeniyar, kowane littafi da ya cancanci diyya zai iya samun kusan dala 3,000, kafin cire wasu kuɗaɗen gudanar da shari’ar da kuma sauran kuɗaɗe. Ana sa ran rabon zai shafi sama da littattafai 482,000.
Sai dai ba kowane marubuci ne zai karɓi dala 3,000 ɗin shi kaɗai ba. Idan wani kamfanin wallafa har yanzu yana da haƙƙin littafin, tsarin yarjejeniyar ya tanadi cewa marubuci da mai wallafa za su yi tarayya a kuɗin, inda rabon da aka tanada a matsayin ma’auni ya kasance kashi 50 zuwa 50 ga yawancin littattafan kasuwanci da na jami’o’i.
Wannan ne ya fara jawo rashin jituwa, musamman daga marubutan da ke ganin cewa haƙƙin wasu littattafansu ya riga ya koma gare su. Wasu daga cikinsu sun ce sun shiga tsarin neman diyya ne suna tsammanin za su karɓi kuɗin da ya dace da haƙƙinsu, sai suka ga cewa wani mai wallafa ya kuma gabatar da buƙatar a ba shi kaso.
A wani misali, marubuciya April Henry ta ce ta ga tsohon kamfanin da ya wallafa ɗaya daga cikin littattafanta yana neman kaso daga cikin kuɗin diyya, duk da cewa haƙƙin littafin ya koma gare ta tun shekarar 2007. Bayan ta gabatar da takardar da ta tabbatar da haƙƙinta, an sauya bayanan da ke cikin tsarin, inda aka tabbatar mata da cikakken kuɗin littafin.
Amma batun bai tsaya nan ba. Wasu marubuta, musamman waɗanda suka rubuta littattafan ilimi, na iya samun ƙaramin kaso bisa ga yarjejeniyar da suka yi da masu wallafa. A wasu irin waɗannan littattafai, marubucin na iya samun kashi 10 zuwa 15 cikin 100 na kuɗin, maimakon rabon 50/50 da ake amfani da shi ga yawancin littattafan kasuwanci.
ƙungiyar Authors Guild ta ce masu kula da rabon kuɗin sun aika wa masu neman diyya sanarwa da ke nuna waɗanne mutane ko kamfanoni suka gabatar da buƙatar kaso a kan kowane littafi, da kuma adadin rabon da suke nema. Hakan ya bai wa marubuta damar ƙalubalantar ikirarin da suke ganin bai dace ba.
Batun ya ƙara rikitarwa saboda haƙƙin littafi na iya sauyawa daga mai wallafa zuwa marubuci bayan an daina bugawa. A irin wannan yanayin, tambayar da ake yi ita ce ko wa ya kamata ya karɓi kuɗin diyya idan littafin yana ƙarƙashin wani mai haƙƙi a lokacin da aka yi amfani da shi ba bisa ƙa’ida ba.
A yanzu, ana ci gaba da tantance ikirarin masu haƙƙin littattafan kafin a raba kuɗin. Inda marubuci da mai wallafa suka kasa cimma matsaya kan rabon, za a iya kai batun ga wanda aka ɗora wa alhakin sasanta irin waɗannan takaddama.
Sabuwar takaddamar ta sa rabon dala biliyan 1.5 ɗin ya zama wani sabon fage na gardama tsakanin marubuta da masu wallafa, bayan shari’ar da kanta ta riga ta zama ɗaya daga cikin manyan ƙarar haƙƙin mallakar ayyukan rubuce-rubuce da suka shafi kamfanonin AI.
