Assalamu alaikum iyaye.
Wannan wasiƙa ce ta faɗakarwa, da niyyar tunatarwa cikin kulawa da aauna. Ba da laifi ko zargi nake ba, amma da zuciyar tausayi da damuwa kan abin da ke ta faruwa a tsakanin al’umma — matsalar satar yara wadda ke ƙaruwa a sannu a hankali saboda sakaci, rashin tsaro, da kuma sakarwa wajen kula da yara.
A cikin ‘yan shekarun nan, an samu ƙaruwar rahotanni daga sassa daban-daban na ƙasar nan game da yadda ake sace yara a hanya, a makaranta, a kasuwa, ko ma a gida. Wasu yara kan ɓace cikin yanayi mai ban mamaki, yayin da wasu ke shan wahala daga hannun masu aikata wannan mummunan laifi da ba ya da tausayawa.
A mafi yawan lokuta, bincike ya nuna cewa sakacin iyaye ne ke sa hakan ya faru — musamman barin yara su fita ko su dawo makaranta ba tare da rakiya ba, ko kuma barin ƙanana su yi yawo a tituna ba tare da tsaro ko lura ba.
Iyayenmu, yara amana ne a hannunku:
Yaro ba mallakar gida kawai ba ne, amana ce daga Allah. Annabi (SAW) ya ce: “Dukkan ku masu kiwo ne, kuma kowannenku za a tambaye shi akan abin da aka ba shi kiwo.”
Idan muka dubi wannan hadisi, za mu gane cewa rashin kula da yaro, ko barin sa cikin hatsari, ba ƙaramin laifi ba ne a wurin Ubangiji.
Akwai iyaye da ke ganin “ai yaron ya san kansa” ko “ai gari lafiya yake,” suna barin ɗansu mai shekara shida, bakwai, ko goma ya fita ya sayi abu a kasuwa shi kaɗai. A wasu lokuta ma, yara kan tafi makaranta ko su dawo cikin duhu, babu wanda ya san yadda suka bi.
Sai daga baya a wayi gari ana neman yaro — daga nan sai kuka, addu’a, da neman taimako. Amma gaskiya ita ce, yawancin irin waɗannan abubuwan ana iya kauce musu da ƙaramar kulawa da hankali.
Dalilan da ke janyo satar yara:
1. Sakaci da rashin lura: Yawancin masu satar yara kan yi amfani da lokacin da yara ke wasa a waje ba tare da kulawar manya ba.
2. Rashin tsaro a makarantu da unguwanni: Wasu makarantu ba su da cikakken tsaro, yara kan fita suna jiran iyayensu a waje.
3. Rashin wayar da kai ga yara: Yara da ba su san haɗari ba, su kan yarda da baki su bi wani saboda ya yi musu alƙawarin kuɗi ko abu.
4. Dogaro da ɗan uwa ko makwabci: Wani lokaci iyaye sukan ɗora nauyin kula da yara kan wanda ba shi da cikakken hankalin tsaro, ko wanda ma bai san hatsarin ba.
Abubuwan da iyaye ya kamata su yi:
1. Ku ƙara lura da inda ‘ya’yanku suke. Ku san lokacin da suke fita da lokacin da suke dawowa. Ku tabbatar da cewa suna zuwa da dawowa cikin tsaro.
2. Kada ku bar ƙaramin yaro shi kacai a hanya ko kasuwa. Ko da kuwa makarantar kusa take da gida.
3. Ku koya musu rashin yarda da baƙi. A koyar da su cewa kada su karɓi abu ko bin mutum da ba su sani ba — ko da ya ce shi ne “abokin mahaifinka”.
4. Ku tabbatar da tsaro a makaranta. Ku tambayi malamai ko makarantar tana da tsarin kula da yara kafin su iso da bayan sun tafi.
5. Ku saka yara su riƙa faɗa sunan iyayensu da lambar waya. Idan sun ɓace ko wani abu ya faru, hakan zai taimaka wajen gano su cikin sauƙi.
6. Ku guji sakarwa da wulaƙanci. Kada yaro ya ji kamar ba ya da muhimmanci ko kulawa, domin hakan kan sa su fita neman kulawa a wajen mutane marasa kirki.
Muhimmancin haɗin kai tsakanin iyaye, malamai da jami’an tsaro:
A yau, kula da yara ba nauyin iyaye su kaɗai ba ne — ya shafi al’umma gaba ɗaya.
Ya zama dole iyaye, malamai, shugabanni da ma jami’an tsaro su haɗa kai wajen kafa tsarin da zai rage yiwuwar satar yara.
A makaranta, malamai su tabbatar ba a bar yaro ya fita ba tare da izini ba, kuma a kula da wanda ya zo ya ɗauki yaro.
A unguwa, makwabta su riƙa lura da yara — idan suka ga ɗan yaro tare da wani baƙo da ba a saba gani da shi ba, su tambaya cikin hikima.
Sakarwa tana haifar da nadama:
Wasu iyaye sukan ce “yaro yana wasa ne kawai,” amma kafin su ankara sai su ji labari mai raɗaɗi.
Akwai iyaye da suka rasa ‘ya’yansu saboda ƙaramin sakaci — sun ce “zan dawo nan take,” suka bar yaro a mota ko a kasuwa, suka dawo babu shi.
Wani lokaci, irin waɗannan abubuwa suna farawa da “sakarwa,” amma su ƙare da hawaye da nadama da ba za ta gyara abin da ya faru ba.
Ku zauki matakin kariya kafin abin ya faru:
Idan aka yi la’akari da yadda masu aikata laifukan satar yara ke shiryawa cikin dabara, sai mutum ya gane cewa ba za a bar lamari ga “fatan alheri” kawai ba.
Ya kamata a ɗauki matakai masu tsauri kamar:
ƙirƙirar ƙungiyar masu lura da yara a unguwa.
Sanya tsarin tsaro a makarantu da masallatai.
Faɗakar da yara ta hanyar tarurruka da hotuna.
Kula da masu zuwa gida suna neman aiki ko taimako.
Kula da ‘ya’ya, ginshiƙin makoma ce:
Iyaye masu kyau ba su fiya ba da abu ba, amma suna ba da lokaci, kulawa da tarbiyya.
Ku tuna, duk abin da yaro ya koya a ƙuruciya, shi zai zama ginshiƙin rayuwarsa gaba.
Idan yaro ya ji ƙauna da tsaro a gida, ba zai kasance mai yarda da kowa a waje ba.
Idan kuma ya tashi cikin sakaci da watsi, to shi ma rayuwarsa na iya shiga cikin haɗari.
A ƙarshe, iyaye, wannan wasiƙa fa ba don tsoratarwa kawai na tubuta ba, sai don faɗakarwa.
Satar yara bala’i ne mai girma — tana lalata zukata, tana tarwatsa iyalai, tana rage amincewa tsakanin ‘yan uwa da maƙwabta.
Mu duka muna da rawar da za mu taka: iyaye su kula, malamai su sa ido, jami’an tsaro su tashi tsaye, al’umma ta haɗa kai.
Ku tuna, rayuwar yaro ɗaya da aka ceta, al’umma ce gaba ɗaya aka ceta.
Mu haɗa hannu don tabbatar da cewa babu wani yaro da zai sake ɓacewa, saboda sakacinmu. Yaro amana ne — mu kiyaye amana kafin ta zame mana nadama.
Daga Mahdi Musa Muhammad, ɗan ƙasa mai kishin zaman lafiya, wanda ke kira ga iyaye da al’umma su tashi tsaye wajen kare amanar da Allah ya ba su. Za a iya samun sa a 07066778190
