Daga MAHDI MUSA MUHAMMAD
A ci gaba da ƙoƙarin shawo kan matsalolin da suka shafi aikata laifuka a cikin al’umma, ƙungiyar Raya Al’adu da Raya ƙasa ta Fulbe (FUDECO) tare da haɗin gwiwar ƙungiyar Tallafawa Makiyaya da Noma don Daƙile Rikice-rikice (SPARC), sun horar da kuma ba wa mata makiyaya da ke zaune a Jihar Nasarawa sama da 250 tallafi.
Shugaban ƙungiyar ta FUDECO na jihar, Muhammad Habib Hussaini ya bayyana hakan ne a lokacin wani taron haɗin gwiwa da masu ruwa da tsaki da aka gudanar a garin Lafia, babban birnin jihar.
An yi wa taron laƙabi da “ƙaddamar da Sakamakon Binciken da ƙungiyar IDRC-SPARC ta GES ta gudanar a kan Inganta Tattalin Arzikin Mata Makiyaya a Jihar Nasarawa.”
Da yake jawabi yayin taron masu ruwa da tsaki, Hussaini ya bayyana cewa waɗanda suka amfana an koya musu yadda ake haɗa jakunkuna, sabulu, takalma, turare, man shafawa, sarrafa dabino, madara da dai sauran sana’o’i, sannan sun samu jarin fara sana’a don bunƙasa rayuwarsu.
Ya kuma bayyana cewa ƙungiyar ta fara wani aikin bincike kan yadda za a horar da mata makiyaya da kuma ƙarfafa musu gwiwa a jihar saboda ƙalubalen da akasarinsu ke fama da su, waɗanda suka haɗa da ƙarancin hanyoyin samun kuɗin shiga, rashin tsaro, wariya, rikicin albarkatun ƙasa, cututtukan dabbobi da dai sauransu.
Hussaini ya ƙara da cewa, binciken ya kuma mayar da hankali kan muhimman batutuwa da suka haɗa da daidaito tsakanin maza da mata, haɗa kan al’umma, da ƙarfafa mata gwiwa, yana mai bayyana fatansa cewa, sakamakon wannan aiki, masu ruwa da tsaki za su haɗa kai da FUDECO domin yin bakin ƙoƙarinsu wajen magance ƙalubalen da al’ummomin makiyaya ke fuskanta.
Ya kuma bayyana cewa, yayin da cibiyar bincike ta ci gaban ƙasa da ƙasa, da SPARC suka ɗauki nauyin bayar da tallafin kuɗi na shirin ƙarfafawar, ƙungiyar agaji ta ƙasar Birtaniya ta tallafa wa aikin binciken wanda ya bayyana mafi kyawun hanyoyin ƙarfafawa mata makiyaya a jihar.
Yayin da yake yabawa jagoran binciken wanda babban malami ne a Sashen Nazarin Zamantakewar Al’umma na Jami’ar Tarayya ta Lafia, Dakta Usman Ibrahim, bisa namijin ƙoƙarin da ya yi wanda ya kai ga samun nasarar aikin binciken, shugaban na FUDECO ya bayyana jin daɗinsa da cewa sakamakon binciken ya nuna cewa shirye-shiryen ƙarfafawa da ƙungiyar ta shirya sun shafi rayuwar al’ummar yankin.
“ƙungiyar Cigaban Al’adu da Raya Fulbe ta fara horar da mata masu kiwo fiye da 250 da aka zaɓo daga ƙananan hukumomi 13 na jihar domin su samu sana’o’in da za su taimaka musu wajen sayen abinci ada kuma inganta rayuwarsu gaba ɗaya.
“Bisa binciken shugaban masu bincike, sama da kashi 70 cikin 100 na matan makiyaya a jihar Nasarawa ba su samu ilimin boko ba, wannan ne ya sa ƙungiyar ta ga ya dace a taimaka musu wajen samun ƙwarewa ta yadda ba za su haɓaka rayuwarsu ta yau da kullum ba,” inji shi.
Don haka ya yi kira ga Gwamnatin Tarayya da Gwamnatin Jihar Nasarawa da sauran al’ummar ƙasar nan da su tallafa wa ƙungiyar ta kowace hanya da za su iya kaiwa ga sauran mata makiyaya da ke yankunan karkara.
A nasa ɓangaren, jagoran masu binciken Dakta Usman Ibrahim a lokacin da yake gabatar da sakamakon bincikensa da shawarwarinsa kan lamarin, ya bayyana cewa ƙungiyar ta FUDECO ta fito da tsarin horar da mata da kuma ƙarfafa musu gwiwa domin su samu kwanciyar hankali, da kuma ba su damar bayar da gudunmawa wajen ci gaban jihar da ƙasa baki ɗaya.
Ya bayyana cewa, a yayin gudanar da binciken, dukkan waɗanda suka amsa sun amince cewa, shirin ƙarfafa musu gwiwa ya ƙara musu ƙarfin rayuwa, domin a yanzu za su iya samun isassun kudi daga gare su, har ma za su iya ajiyewa da kuma zuba jari, ya kara da cewa, wannan babban ci gaba ne na samun dogaro da kai, musamman a al’ummomin da suka shafi uba, waɗanda galibi mata ke dogaro ga maza don rayuwa.
Ya ƙara da cewa, “Bincike ya nuna cewa sama da kashi 70 cikin 100 na matan makiyaya ba sa samun ilimi, kiwon lafiya, ruwan sha na tafi da gidanka, da kuma filaye, sannan suna fuskantar wariya da nuna wariya da ke haifar musu da rashin zaman lafiya da lalacewar tattalin arziki.
“Takardar ta ba da shawarar a baiwa mata makiyaya damar zuwa makaranta, sannan a yi ƙoƙarin wayar da kan al’umma gaba ɗaya kan yadda za a rungumi matan makiyaya a matsayin mutane.
“Muna kira ga gwamnatin jiha, gwamnatin tarayya da hukumomin bayar da tallafi da su tallafa wa matan makiyaya da su taimaka wa sana’o’in hannu tare da sanya su a kan dukkan shirye-shiryen ƙarfafa su a matsayin wani bangare na hada kai da jama’a.
“Gwamnati da hukumominta irin su hukumar kula da ilimin bai ɗaya ta jihar Nasarawa suma su duba da gaske kan lamarin ilimin makiyaya tare da ɗaukar nauyin gina sabbin tsare-tsare da kujeru da tebura baya ga sanya kwararrun malamai da tsarin sa ido sosai.”
