Tare da BILKISU YUSUF ALI
Gabatarwa
Yanke hukunci wani muhimmin bangare ne na rayuwar ɗan Adam. Kowane mutum yana fuskantar yanayi da ke buƙatar ya yi zaɓi tsakanin hanyoyi daban-daban, ko dai a cikin rayuwar kansa, iyali, makaranta, wurin aiki ko al’umma da dai sauran ɓangarori na rayuwa. Duk da cewa mutum yana da ikon yin tunani da yanke shawara da kansa, akwai lokutan da neman shawara daga mutanen da suka dace zai iya taimaka masa wajen samun kyakkyawar fahimta da rage yiwuwar kuskure. Wannan rubutu na yi nazari ne kan amfanin neman shawara kafin yanke hukunci, tare da duba muhimmancin shawara a rayuwar mutum da al’umma.
Muƙalar ta bayyana cewa shawara ba tana nufin mutum ya miƙa dukkan ikon yanke hukunci ga wani ba. Maimakon haka, shawara hanya ce ta samun ƙarin bayani, hangen nesa, ƙwarewa da fahimta kafin a yanke hukunci. A mahangar Musulunci, tsarin shūrā yana da muhimmanci, kuma Alƙur’ani ya ambaci mutanen da al’amuransu suke tafiya ta hanyar shawara tsakaninsu. Haka kuma, Alƙur’ani ya ƙarfafa tabbatar da labari kafin a ɗauki mataki, domin kada a cutar da mutane saboda rashin sani. Shawara mai kyau tana iya rage kuskure, ƙara fahimta, inganta dangantaka, ƙarfafa haɗin kai da taimaka wa mutum wajen yanke hukunci cikin natsuwa. Sai dai ana buƙatar a nemi shawara daga mutanen da suka dace, masu ilimi, ƙwarewa, gaskiya da fahimtar yanayin da ake magana a kai.
Rayuwar ɗan Adam tana cike da yanke hukunci. Tun daga lokacin da mutum ya tashi daga bacci har zuwa lokacin da zai kwanta, yana yin zaɓuɓɓuka iri-iri. Wasu ƙananan zaɓuɓɓuka ne, kamar abin da zai ci ko lokacin da zai yi wani aiki. Wasu kuma manyan hukunci ne da za su iya shafar rayuwarsa na dogon lokaci, kamar zaɓin fannin karatu, sana’a, abokin aure, wurin zama, zuba jari, ko yadda zai tafiyar da wani muhimmin al’amari na iyali.
Matsalar ita ce, ba kowane mutum ne yake da cikakken bayani game da duk wani abu da yake fuskanta ba. Mutum na iya kasancewa mai ilimi a wani fanni, amma bai da cikakken sani a wani fanni. Saboda haka, neman shawara daga wanda yake da ƙarin ilimi ko ƙwarewa na iya ba mutum damar ganin abin da shi kaɗai bai lura da shi ba.A nan ne muhimmancin shawara yake bayyana. Shawara tana ba mutum damar dakata, ya saurari ra’ayoyin wasu, ya tattara bayanai, ya yi nazari, sannan ya yanke hukunci cikin natsuwa.
Ba wai duk shawarar da aka ba mutum dole ne ya bi ta ba. A’a. Shawara tana ba da haske ne, wanda yake da alhakin hukunci kuma shi ne zai tantance shawarar, ya duba yanayinsa, sannan ya yanke hukuncin da ya dace. Wannan ya sa ake iya cewa shawara ba rauni ba ce, kuma neman shawara ba yana nufin mutum ba shi da ilimi ba ne. A wasu lokuta, neman shawara alama ce ta hikima da sanin iyakar abin da mutum ya sani.
Ma’anar shawara:
Kalmar “shawara” tana nufin neman ra’ayi, bayani, jagoranci ko fahimta daga wani mutum ko wasu mutane kafin a yanke hukunci kan wani al’amari. Shawara na iya zama tsakanin mutum biyu ko fiye. Misali: ɗalibi ya nemi shawarar malami kan fannin da zai karanta. Matar aure ta nemi shawarar mutumin da ya dace kan wata matsalar iyali. Shugaban ƙungiya ya nemi ra’ayin mambobi kafin yanke wani muhimmin hukunci. Mai kasuwanci ya nemi shawarar ƙwararren masani kafin ya saka jari. Mutum ya nemi shawarar likita kafin ya ɗauki mataki kan wata matsalar lafiya. Saboda haka, shawara tana da faɗin ma’ana kuma tana shiga kusan dukkan fannoni na rayuwa.
Ma’anar yanke hukunci:
Yanke hukunci yana nufin zaɓar wata hanya ko ɗaukar wani mataki bayan mutum ya yi la’akari da bayanai da yanayin da yake ciki. A rayuwar yau da kullum, mutum yana iya fuskantar zaɓuɓɓuka biyu, uku ko fiye. Yana buƙatar ya tantance abin da zai iya zama mafi dacewa. Yanke hukunci mai kyau yana buƙatar: Samun cikakken bayani gwargwadon hali. Fahimtar matsalar. Tantance zaɓuɓɓukan da ake da su. Yin la’akari da sakamakon kowane zaɓi. Neman shawara idan ya dace. Yin tunani cikin natsuwa. ɗaukar mataki. Saboda haka, shawara tana iya kasancewa ɗaya daga cikin matakan da ke taimaka wa mutum kafin yanke hukunci.
Za mu ci gaba a mako mai zuwa insha Allah.
