(Ci gaba daga makon jiya)
Daga AISHA ASAS
Shin yabon yaron da ya yi bajinta laifi ne?
Tabbas, ba laifi ba ne iyaye su yaba wa yaron da ya yi abin kirki. Idan yaro ya dage wajen karatu, ya taimaka wa iyayensa, ya nuna gaskiya ko ya yi wani abin da ya cancanci yabo, babu laifi a yaba masa. Matsalar tana farawa ne idan aka mayar da yabon yaro hanyar wulaƙanta wani, ko kuma aka sa sauran yara su ji cewa ba su da daraja saboda ba su yi abin da ɗan uwansu ya yi ba.
Misali, maimakon a ce wa yaro, “Dubi ƙanwarka, ta iya karatu, kai ba ka iya komai,” iyaye za su iya cewa, “Na san za ka iya inganta karatunka. Mu duba abin da yake maka wahala, mu ga yadda za mu taimaka maka.” Wannan magana tana isar da saƙon cewa ana sa ran yaron ya yi ƙoƙari, amma ba a raina shi ko a rage masa daraja saboda yana da abin da yake buƙatar gyarawa ba.
Haka nan, idan ɗaya daga cikin yara ya fi ƙwarewa a wani fanni, iyaye za su iya amfani da wannan damar wajen koya wa sauran yara yadda za su taimaka wa juna. Amma ya kamata a yi hakan cikin mutunci, ba tare da ɗora wa wanda ake taimakawa alamar gazawa ba. Manufar tarbiyya ita ce a taimaka wa yara su inganta, ba a sa su ji kamar suna fafatawa ne domin samun soyayyar iyayensu ba.
Yaya ya kamata iyaye su riƙa gyara wa ’ya’yansu?
Abu na farko shi ne iyaye su koyi lura da ci gaban kowane yaro bisa yanayinsa da irin ƙoƙarin da yake yi. Idan yaro yana da matsala wajen karatu, a gano darasin da yake masa wahala, a tattauna da malamansa idan ya dace, sannan a samar masa da lokacin karatu da taimakon da yake buƙata. Idan matsalar tana da alaƙa da halayya, a yi masa bayani kan illar abin da yake yi da kuma yadda zai gyara, maimakon a riƙa amfani da wani a matsayin abin wulaƙantawa.
Na biyu, iyaye su riƙa yaba wa ƙoƙari da kyakkyawar halayya, ba sakamako kawai ba. Yaro da ya yi ƙoƙari sosai amma bai samu sakamakon da ake so ba, yana buƙatar a taimaka masa ya fahimci inda ya kamata ya inganta. Yabon ƙoƙarinsa ba yana nufin a amince da sakamako marar kyau ba ne; yana nufin a nuna masa cewa akwai damar gyara, kuma iyayensa suna tare da shi wajen neman mafita.
Na uku, ya kamata iyaye su riƙa sauraron ’ya’yansu. Wani lokaci, yaro yana buƙatar a tambaye shi abin da yake fuskanta kafin a yi masa hukunci. Idan ya fahimci cewa zai iya bayyana damuwarsa ba tare da an yi masa dariya ko an kwatanta shi da wani ba, zai fi samun damar neman taimako idan ya shiga matsala.
A ƙarshe, iyaye su tuna cewa aikin renon yara ba yana nufin samun yara bai ɗaya ta fuskar halayya da karatu ba, sai dai taimaka wa kowannensu ya zama mutumin kirki, mai ɗaukar nauyi, sanin darajar kansa da mutunta wasu.
Yaron da ya fi saurin fahimta ba shi ne kaɗai zai iya yin nasara a rayuwa ba, kamar yadda yaron da yake buƙatar ƙarin taimako ba ya rasa damar zama abin alfahari ga iyayensa. Abin da yara da yawa suke buƙata shi ne jagoranci, haƙuri, kulawa da damar koyon abin da ba su iya ba.
Iyaye, kafin ku nuna wa ɗanku wani yaro ku ce masa ya zama kamarsa, ku tsaya ku yi tunani: shin kuna taimaka masa ne ya inganta, ko kuna sa shi ya ji cewa shi bai isa ba?
Domin a ƙarshe, ba lallai ne sai yaro ya fi kowa ƙwarewa ba kafin ya cancanci a ƙaunace shi. Saidai kowane yaro na buƙatar iyayen da za su taimaka masa ya gano ƙarfinsa, su gyara rauninsa cikin hikima, kuma su koya masa cewa darajarsa ba ta ta’allaka ga kasancewarsa kamar wani ba.
