Daga AISHA ASAS
A ranar 12 ga Satumba, 2026, ne aka gudanar da taron Lagos Comic Con a birnin Legas, wani babban taro da ya tattaro masu rubutu, masu zane, masu shirya fina-finai, masu fasahar kirkira da sauran masu ruwa da tsaki a duniyar nishaɗi da adabi. Daga cikin abubuwan da suka fi ɗaukar hankali a taron akwai wata tattaunawa da aka yi kan yadda labari da rubutu ke neman sabuwar rayuwa a wannan zamani, daga shafin littafi zuwa zane-zanen labari (comic), zuwa zane-zanen motsi (animation) da kuma fim.
Amma me ya sa labari yake neman irin wannan sabuwar rayuwa? Shin rubutun da marubuci ya shafe watanni ko shekaru yana ginawa a cikin littafi ya isa ya tsaya a nan, ko kuma akwai wata damar da za ta ba shi damar isa ga mutanen da wataƙila ba za su taɓa ɗaukar littafin ba? Wannan shi ne babban jigon tattaunawar da ƙungiyar Committee for Relevant Art (CORA) ta jagoranta a taron, mai taken “The Power of Story: From Book to Comic to Screen”, wato ƙarfin labari daga littafi zuwa zane-zanen labari da kuma allon kallo.
A zahiri, ba sabon abu ba ne a ce labari na iya samun rayuwa fiye da wadda marubuci ya fara ba shi. Wani lokaci kalmomi ne ke fara gina duniyar labarin, amma daga baya zane ya ɗauki wannan duniyar ya ba ta fuska, sautin motsi ya ba ta rai, fim kuma ya kai ta gaban miliyoyin idanu. A wannan tafiya ne ake samun wata tambaya mai muhimmanci: idan labari ya bar littafi ya shiga wata sabuwar hanya, me yake rasawa, kuma me yake samu?
Taron ya kawo wannan batu ne a lokacin da fasahar zamani ke sa iyakar da ke tsakanin littafi, zane, fim da sauran hanyoyin ba da labari ta ƙara yin siriri. A yau, labarin da aka fara rubutawa a takarda na iya zama zane-zanen labari, ya koma zane-zanen motsi, daga bisani ya zama fim ko wani nau’in aikin gani da ake yaɗawa ta kafafen zamani. Wannan na nufin marubuci ba ya rubuta labari ne kawai domin wanda zai zauna ya karanta littafinsa; akwai yiwuwar labarin ya kai ga mutanen da suka fi fahimtar duniya ta hanyar kallo da sauraro.
Sai dai wannan damar tana zuwa da nata tambayoyin. Lokacin da wani labari ya koma fim ko animeshon ba marubuci kaɗai ke yanke yadda za a gabatar da shi ba. Darakta, mai zane, mai shirya fim ko ƙwararren fasahar zamani na iya shiga cikin aikin, kuma kowane ɗayansu yana iya kawo nasa hangen nesa. A nan ne ake buƙatar a samu daidaito tsakanin ba wa labari sabuwar rayuwa da kuma kare ainihin abin da ya sa labarin ya zama na musamman.
Wannan shi ne abin da ya sa tattaunawar ta zama mai muhimmanci ga adabin Afirka. Domin idan labaran Afirka za su ci gaba da tafiya daga littafi zuwa sauran hanyoyin fasaha, akwai wata babbar dama ta kai tarihin nahiyar, al’adunta da abubuwan da ke damun al’ummominta ga sababbin masu sauraro a cikin gida da wajen Afirka. Amma a lokaci guda, akwai buƙatar a tabbatar cewa yayin da ake sauya salon labarin, ba a rasa muryar marubucin da kuma asalin al’ummar da labarin ya fito daga cikinta ba.
Masu ruwa da tsaki daga fannoni daban-daban ne suka halarci wannan tattaunawa, ciki har da mai fasahar zane da rubutu Tijani Usman, marubuci kuma mai bincike Olakunle Fadairo, ƙwararriyar fasahar zamani Sandra Alabi da Victor Ayobami Adedapo, wanda ke aiki a fannin wallafe-wallafe da samar da ayyukan kirkira. Mercy Timilehin Kelani ce ta jagoranci tattaunawar. Haɗuwar waɗannan mutane daga fannoni daban-daban ta nuna cewa labari ba ya zama mallakin fannin adabi kaɗai; yana iya shiga fasaha, zane, fim da sauran hanyoyin kirkira ba tare da rasa muhimmancinsa ba.
A ƙarshe, abin da taron Lagos Comic Con ya sake tunatar da duniyar adabi shi ne cewa labari mai ƙarfi ba ya mutuwa da zarar an rufe littafinsa. Wataƙila ma a nan ne wata sabuwar tafiyarsa take farawa. Domin akwai labarin da kalma za ta iya isarwa, akwai wanda zane zai ƙara masa fuska, akwai wanda motsi zai ba shi rai, sannan akwai wanda fim zai kai shi ga mutanen da ba su taɓa sanin cewa akwai littafin da aka fara rubuta shi ba.
