Sakatare Janar na Majalisar Ɗinkin Duniya, Mista Antonio Guterres ya bayyana matakai takwas da za’a yi amfani da su wajen girmama mata, a yayin da ake murnar Ranar Mata ta Duniya.
A cewarsa, “A shekaru na goma da sama na jagorantar Majalisar Dinkin Duniya, na shaida yadda duniya ta fuskanci jarabawa sau da dama – daga girgizar yanayi, karuwar talauci, rikice-rikicen tashin hankali, har zuwa takaita ‘yancin jama’a.
“Amma na kuma shaida yadda aka samu mafita da dama a duniya, kuma dukkaninsu suna da abu guda da ya haɗa su: mata.
“Yayin da duniya ke bikin Ranar Mata ta Duniya, lokaci ya yi mu gane cewa rashin daidaito tsakanin maza da mata shi ne babban kalubalen ’yancin ɗan Adam a wannan zamani. Inganta daidaito kuma yana daga cikin manyan hanyoyin da ke haɓaka ci gaban dorewa da zaman lafiya”.
“Ga wasu matakai guda takwas da na samo daga kwarewata, tare da shawarwari daga ayyukan Majalisar Dinkin Duniya da kungiyoyin fararen hula a fadin duniya, domin inganta ’yancin mata da kuma tabbatar da sakamako mai kyau:
- Matsalar Gibin Ƙarfi
Daidaici tsakanin maza da mata tambaya ce ta ƙarfi. Amma har yanzu cibiyoyin da maza suka mamaye suna tsara yadda duniya take tafiya. Ƙaruwa da mulkin kama-karya yana ƙara zurfafa waɗannan bambance-bambancen, yana rushe kariya da aka yi ta wahala a samu – daga kyakkyawan tsarin aiki har zuwa haƙƙin haihuwa – tare da ƙarfafa wariyar launin fata da ta jinsi da ke hana mata ci gaba.
- Matsalar Rashin Wakilci: Mata sun kankanta sosai wajen wakilci a cikin gwamnati da kuma manyan kwamitoci a duniya baki ɗaya. A Majalisar Dinkin Duniya, an ɗauki matakin mayar da daidaito tsakanin maza da mata a matsayin babban fifiko, tun daga shugabanci na manyan mukamai.
- Amfanin Zuba Jari a Mata: Zuba jari a mata yana kawo riba mai yawa fiye da yadda ake tsammani. Kowace kuɗi da aka kashe wajen ilimantar da ’yan mata tana haifar da riba kusan sau uku. Haka kuma, kula da lafiyar uwa da tsare-tsaren iyali suna samar da fa’ida fiye da sau takwas.
- Muhimmancin Shiga Mata a Sulhu: Yarjejeniyar zaman lafiya tana dawwama idan mata sun taka rawa wajen tattaunawa da aiwatar da ita. Amma a yawancin rikice-rikice – ciki har da Gaza, Ukraine, da Sudan – ana barin mata a waje, duk da cewa su ne ke ɗaukar mafi girman nauyin yaƙi.
- Matsalar Wariyar Doka
A duniya gaba ɗaya, mata suna da kashi 64 cikin 100 na haƙƙin doka da maza ke morewa. A wurare da dama, ba sa iya mallakar dukiya, yin aiki cikin ’yanci, ko neman saki. Mata suna fuskantar manyan ƙalubale wajen samun taimakon lauya ko shiga kotu.
- Matsalar Cin Zarafin Mata: Cin zarafin mata matsala ce ta gaggawa a duniya, wacce ta samo asali daga rashin daidaito kuma ake ci gaba da ita ta hanyar shiru. Kowace mace da yarinya na da haƙƙin rayuwa cikin ’yanci daga tsoro.
- Matsalar Wariyar Fasaha: A halin yanzu, mata suna da kashi ɗaya cikin huɗu kawai a fannin fasaha. Wannan ya sa wariya ta zama tamkar an gina ta cikin tsarin da ke tsara rayuwar yau da kullum. A lokaci guda, ƙiyayya ga mata tana ƙaruwa a yanar gizo, tana barazana ga tsaro da haɗin kai.
- Jagorancin Mata a Sauyin Yanayi: Sauyin yanayi yana nuna wariya. A lokutan matsalar abinci, mata sukan ci na ƙarshe. A lokacin gaggawa, sukan fi fuskantar haɗari. ’Yan mata kuma suna fuskantar ƙarin barazanar aurar da su da wuri idan rayuwar iyali ta rushe. Sai dai mata suna kan gaba wajen kawo mafita. Suna jagorantar dokokin kare muhalli, suna ƙarfafa motsin duniya, kuma suna aiwatar da sauyi a ƙasa.
Mista Guterres ya kara da cewa, “ A duk fadin duniya, na lura cewa waɗannan matakai guda takwas suna aiki – a wuraren yaƙi, a majalisu da ajin makarantu, a kungiyoyi da kuma cikin al’umma.
“Idan shugabanni suka ɗauki daidaito tsakanin maza da mata da muhimmanci, kuma suka yi alƙawarin aiwatar da shi tun yanzu, za mu iya sauya duniya – domin mata da ’yan mata, da kuma domin kowa da kowa”.
