Daga SULAIMAN BALA IDRIS
Da a ce an tambaye ni, shin Dauda Lawal ɗin da na sani shekaru biyar da suka gabata shi ne wannan Dauda Lawal na yau? Babu shakka, da babban harafi zan ce: A’A.
Lokacin da Dauda Lawal ya cika shekaru 55 a shekarar 2020, na rubuta wata ƙasidar yabo mai taken “The Dauda Lawal I Know” — wato “Dauda Lawal ɗin da na sani.” A wancan lokacin, na bayyana shi a matsayin mutum mai zurfin fahimtar yadda hulɗar mutane ke tsara rayuwar al’umma; tsohon ma’aikacin banki ne da ya kai ƙololuwar sana’arsa, ya yi ritaya yana neman rayuwa mai natsuwa da sirri, kamar yadda Hausawa kan ce, “ba hayaniya.”
Amma ƙaddara ta kawo wani sabon babi.
A shekarar 2021, duk da irin yaƙin neman ɓata masa suna da aka yi, Dauda Lawal ya amsa kiran al’ummar Zamfara da ke cikin mawuyacin hali. Kukan nasu shi ne: “Dauda, ka taimake mu.”
A lokacin da nake kallon Dauda Lawal na shekarun 2018 zuwa 2023, na san shi ne mutum mai kallon al’amuran al’umma daga matakin ɗaiɗaikun mutane; yana fahimtar yadda hulɗar yau da kullum tsakanin mutane ke haifar da abin da al’umma take ɗauka a matsayin gaskiya. Wannan fahimta ba abin mamaki ba ce idan aka yi la’akari da doguwar gogewarsa a harkar banki, inda ya kai matsayin da ya yi fice a sana’arsa.
Amma tun daga ranar 29 ga Mayun 2023, na fara ganin wani sabon Dauda Lawal gaba ɗaya.
Da ba don ilimin da ya samu a Jami’ar Ahmadu Bello da ke Zariya ba, da zan yi zaton cewa ya yi karatun ilimin zamantakewa kai tsaye ne wajen manyan malaman fannin, kamar Auguste Comte, Herbert Spencer da Emile Durkheim, har ma da malaman zamani da suka zurfafa nazarin yadda tsarin al’umma ke aiki.
A cikin shekaru ukun da muka yi a gwamnati, yayin da Dauda Lawal ke jagorantar Jihar Zamfara, na ga yadda yake tafiyar da mulki ba tare da gaggawa ko hayaniya ba, sai dai cikin tsari, natsuwa da mayar da hankali kan sakamakon da ake son cimmawa.
A gare ni, wannan shi ne Functionalism — wata muhimmiyar ƙa’ida a ilimin zamantakewa — tana bayyana kanta a aikace.
Na ga gwamna wanda ya fahimci tunanin Auguste Comte cewa al’umma ba tarin mutane ne kawai ba, face wata halitta ce mai haɗin gwiwar sassa daban-daban. Tsaro, ilimi, lafiya, tattalin arziki da sauran cibiyoyi duk suna da alaƙa da juna; kowanne yana da rawar da yake takawa wajen tabbatar da tsarin al’umma ya ci gaba da tafiya yadda ya kamata, kamar yadda gabobin jiki ke aiki tare domin rayuwa ta ɗore.
Mutum na iya yin jayayya da ni, amma abin da na gani shi ne gwamna da ya fahimci abin da Comte ya kira “Positive Philosophy” — wato dogaro da hujjoji, bayanan zahiri da lura da abubuwan da ke faruwa wajen fahimtar matsalolin al’umma da kuma nemo hanyoyin magance su, maimakon dogaro da zato ko hasashe kawai.
Kuma Dauda ya yi amfani da wannan fahimta wajen gudanar da jihar.
Misali mafi bayyana shi ne yadda kuɗaɗen shigar cikin fida (IGR) na Zamfara suka tashi daga kusan Naira miliyan 90 a wata zuwa sama da Naira biliyan biyar a wata.
Wata rana, dole ne na je ɗakin karatun Gwamna Dauda na binciki littattafansa domin sanin cewa: shin yana da littafin Emile Durkheim mai suna Rules of Sociological Method da kuma Sociological Theory na George Ritzer ne?
Na shafe shekaru ina nazarin ra’ayoyin Talcott Parsons, kuma idan na kalli salon jagorancin Dauda, ina ganin yadda ƙa’idar Structural Functionalism ta bayyana a aikace, musamman abin da Parsons ya kira AGIL Scheme.
A fahimtar Parsons, domin al’umma ta ci gaba da wanzuwa, dole ne tsarin mulkinta da cibiyoyinta su iya yin abubuwa huɗu: daidaita kansu da yanayin da suke ciki, cimma manufofin da aka sanya, tabbatar da haɗin kai, da kuma kare tare da sabunta muhimman ɗabi’u da ƙa’idojin da al’umma ta ginu a kansu.
Dauda Lawal ya nuna waɗannan abubuwa a salon da yake tafiyar da Zamfara.
Na farko, daidaitawa da yanayi.
A wajen Dauda, wannan ya fara ne da fahimtar cewa Zamfara na buƙatar taimakon masu bayar da tallafin ci gaba na ƙasashen waje, musamman saboda an daina amincewa da jihar a baya sakamakon matsalolin rashin gaskiya da bayyana yadda ake tafiyar da harkokin gwamnati.
Daga cikin waɗanda aka sake jawo hankalinsu akwai Bankin Duniya. Dauda ya tuntube su, ya samar da yanayin da zai sa su sake yarda da jihar, kuma aka dawo da wasu ayyukan ci gaba tare da tallafa musu.
Na biyu, cimma manufofi.
Ga Dauda, shugabanci ba wai zama a ofis da jiran abubuwa su faru ba ne. Yana nufin sanin abin da gwamnati take son cimmawa tun daga farko, sannan a tsara yadda ma’aikatu da hukumomi za su haɗa kai wajen cimma waɗannan manufofi.
Na uku, haɗin kai.
Gwamnati ba za ta iya yin aiki yadda ya kamata ba idan kowanne sashe yana tafiya da kansa. Saboda haka, Dauda yana ƙoƙarin tabbatar da cewa ma’aikatu da hukumomi suna aiki tare, ana warware saɓani, kuma ana tafiyar da gwamnati a matsayin tsari guda.
Na huɗu, kare muhimman manufofi da ɗabi’u.
A nan ne na fi ganin fahimtar Dauda game da abin da Parsons ya kira Latency. Gwamnatinsa ta ginu ne a kan manufar ceto Zamfara da sake gina ta. Saboda haka, ba wai ana gudanar da ayyukan gwamnati ne kawai ba; ana kuma ƙoƙarin tabbatar da cewa wannan manufa ta ci gaba da zama tushen duk abin da gwamnati take yi.
Ina fatan zan iya rubuta abubuwa da yawa fiye da haka. Amma, in Allah Ya yarda, a shekaru masu zuwa, duk ranar 2 ga Satumba, zan sake komawa kan wasu abubuwan da ban samu damar bayyana su a baya ba, domin girmama mutumin da a yau ba na kallonsa a matsayin shugaba ko mai gida kawai ba, ina kallonsa a matsayin uba.
Barka da cika shekaru 61 da haihuwa, Gwamna Dauda Lawal. Jagorancinka ya sauya alƙiblar Jihar Zamfara, ya kuma taimaka wajen sauya mummunan labarin da aka daɗe ana yaɗawa game da jihar.
