Daga MAHDI MUSA MUHAMMAD
Gwamnatin Tarayya ta sanar da shirin rage farashin man fetur da ake sayarwa a gidajen man Kamfanin Man Fetur na Nijeriya (NNPCL) na tsawon kwanaki 30, a wani sabon mataki da ta ce an ɗauka ne domin rage wa ’yan Nijeriya raɗaɗin tsadar fetur da sufuri.
Ministan Kuɗi kuma Mai Kula da Tattalin Arzikin ƙasa, Taiwo Oyedele, ne ya bayyana shirin a ranar Alhamis yayin wani taron manema labarai kan farashin man fetur da batun tallafin mai, wanda aka gudanar a Abuja.
Oyedele ya bayyana cewa, za a fara aiwatar da rangwamen ne na tsawon kwanaki 30 a matakin farko, inda masu ababen hawa na haya a faɗin ƙasar za su samu fifiko. Ya jaddada cewa matakin ba sabon tsarin tallafin man fetur ba ne, yana mai cewa Gwamnatin Tarayya za ta sayar da man ne da kuɗin da aka samo shi.
“Za mu bayar da rangwame kan fetur da NNPC ke sayarwa na tsawon kwanaki 30 a matakin farko, tare da bai wa masu motocin haya fifiko a faɗin ƙasar. Don haka, ba tallafi ba ne; gwamnati za ta sayar muku da shi da farashin da ta samo shi ne,” inji Ministan.
A wani ɓangare na matakin, gwamnatin ta kuma bayyana shirin cimma yarjejeniyar sanya iyaka kan kuɗin sauke ko isar da fetur daga matatar mai ko wurin shigowa da shi zuwa matakin da bai wuce N1,350 kan kowace lita ba.
Sai dai Ministan ya fayyace cewa wannan adadi ba yana nufin za a riƙa sayar da litar fetur a N1,350 a gidajen mai ba. A cewarsa, manufar iyakar ita ce rage tasirin sauye-sauyen farashin ɗanyen man fetur a kasuwannin duniya ko canjin darajar kuɗin ƙasa wajen haddasa saurin tashin farashin fetur a cikin gida.
Ya ce, Gwamnatin Tarayya na tattaunawa ne domin samar da tsarin da zai ba da damar daidaita farashin fetur, ta yadda ba kowane sauyi a farashin ɗanyen mai ko canjin kuɗin ƙasa zai haifar da tashin farashin fetur nan take ba.
“Farashin da ake sayar da mai a gidajen mai bai kamata ya riƙa bin duk wani sauyi da ya faru a farashin ɗanyen mai a duniya ko canjin kuɗin ƙasa ba. Gwamnati na tattaunawa kan sanya iyaka ta N1,350 kan kowace lita a kuɗin sauke ko isar da fetur domin daidaita farashin,” inji Oyedele.
Ministan ya ƙara bayyana cewa idan kuɗin fetur ya tashi sama da wannan iyaka, masu matatun mai da masu shigo da fetur za su iya ɗaukar giɓin da farko, sannan su dawo da kuɗin daga baya idan yanayin kasuwa ya ba da damar hakan. Ya ce, tsarin ba tallafin mai ba ne, haka kuma ba wai gwamnati za ta ƙayyade farashin fetur kai tsaye ba ne, illa dai wani tsari ne da aka tsara domin rage yawan sauyin farashin man fetur daga lokaci zuwa lokaci.
A cewar Oyedele, gwamnatin na son samar da yanayin da farashin fetur zai kasance mai sauƙin hasashe ga ’yan kasuwa da gidajen mai, maimakon farashin ya riƙa tashi ko sauka da gaggawa.
Ya ce, misali, samun farashin N1,400 a yau da kuma N1,400 a gobe ya fi sauƙi ga ’yan Nijeriya fiye da samun N1,500 a yau sannan farashin ya koma N1,300 gobe, saboda yawan sauyin farashi yana ƙara rashin tabbas da kuma tsadar gudanar da harkokin yau da kullum.
Oyedele ya bayyana cewa za a riƙa sake duba wannan iyaka duk wata domin a yi la’akari da yanayin kasuwar mai da sauran abubuwan da ke shafar farashin fetur. Ya kuma ce za a riƙa wallafa alƙaluman da suka shafi tsarin domin tabbatar da gaskiya da kuma bai wa jama’a damar fahimtar yadda ake tafiyar da shi.
Ministan ya ce Gwamnatin Tarayya ta ɗauki waɗannan ƙarin matakai ne saboda matakan da ake amfani da su a yanzu ba su wadatar wajen rage matsin da hauhawar farashin fetur da sufuri ke sanyawa jama’a da harkokin kasuwanci ba. Sabon tsarin ya zo ne a daidai lokacin da tsadar fetur ke ci gaba da kasancewa ɗaya daga cikin manyan abubuwan da ke shafar kuɗaɗen sufuri da kuma harkokin yau da kullum na ’yan Nijeriya.
Sai dai Gwamnatin Tarayya ta jaddada cewa rangwamen da aka sanar zai fara aiki ne na kwanaki 30, kuma a wannan mataki an ware fifiko ga masu ababen hawa na haya a faɗin ƙasar.
A taƙaice, bayanin gwamnatin ya ƙunshi matakai biyu: na farko shi ne rangwamen da za a bayar kan fetur da NNPCL ke sayarwa na tsawon kwanaki 30, wanda masu motocin haya za su samu fifiko; na biyu kuma shi ne tattaunawar sanya iyaka ta N1,350 kan kuɗin saukewa ko isar da fetur, domin rage tasirin sauye-sauyen farashin ɗanyen mai da canjin kuɗin ƙasa ga farashin cikin gida.
