Tare da BILKISU YUSUF ALI
Gabatarwa
Yanke hukunci wani muhimmin ɓangare ne na rayuwar ɗan Adam. Kowane mutum yana fuskantar yanayi da ya ke buƙatar ya yi zaɓi tsakanin hanyoyi daban-daban, ko dai a cikin rayuwar kansa, iyali, makaranta, wurin aiki, sana’a ko al’umma da dai sauran ɓangarori na rayuwa. Duk da cewa mutum yana da ikon yin tunani da kuma yanke shawara da kansa, akwai lokutan da neman shawara daga mutanen da suka dace zai iya taimaka masa wajen samun kyakkyawar fahimta da rage yiwuwar kuskure.
Wannan rubutu na yi nazari ne kan amfanin neman shawara kafin yanke hukunci, tare da duba muhimmancin shawara a rayuwar mutum da al’umma.
9. Shawara a tarbiyyar yara
Tarbiyyar yara tana buƙatar haɗin kai tsakanin iyaye. Idan uba yana da wata fahimta kan tarbiyya, uwa kuma tana da wata, ya kamata su zauna su tattauna. Ya kamata su tattauna ilimin yara, abokan da suke hulɗa da su da amfani da waya Lafiya da zaɓin makaranta da hanyoyin ladabtarwa da makomar ’ya’ya. Idan iyaye suna shawara, za su iya rage rikicewar da yara kan fuskanta idan suka sami saƙonni masu karo da juna daga iyaye.
10. Shawara a cikin ilimi
ɗalibai suna fuskantar manyan zaɓuɓɓuka a rayuwarsu. Wani lokaci ɗalibi yana zaɓar fanni saboda abokansa sun zaɓe shi. Wani kuma yana zaɓar sana’a saboda ya ji ana samun kuɗi a cikinta.
Amma kafin ɗaukar irin wannan hukunci, yana da kyau ya nemi shawara daga: Malamai masu ba da jagoranci na ilimi. Mutanen da suka yi wannan fanni. Iyaye ko masu kula da shi. Masana a fannin. Shawara za ta iya taimaka masa ya fahimci bukatun fannin da kuma damar da ke cikinsa.
11. Shawara a kasuwanci
Kasuwanci yana buƙatar yanke hukunci akai-akai. Mai kasuwanci na iya buƙatar yanke shawara kan: Abin da zai sayar. Inda zai kafa kasuwanci. Yadda zai saka jari. Farashin kaya.Hanyoyin tallata kaya. Yadda zai tafiyar da ma’aikata. Neman shawara daga masana ko mutum mai ƙwarewa na iya taimaka masa wajen fahimtar haɗari da damar da ke akwai. Amma bai kamata a ɗauki kowace shawara ba tare da bincike ba.
12. Shawara a mahangar Musulunci
Musulunci ya ba da muhimmanci ga shūrā, wato yin shawara. A cikin Suratul Ash-Shūrā, Alƙur’ani ya bayyana muminai a matsayin waɗanda al’amuransu suke gudana ta hanyar shawara tsakaninsu. Haka kuma, a cikin Suratu Ali Imran 3:159, an ambaci shawara tare da tausasawa, yafiya da neman gafara, sannan bayan an yanke hukunci a dogara ga Allah.
Wannan yana koyar da wani muhimmin tsari: shawara tana zuwa kafin yanke hukunci, amma bayan an yanke hukunci, mutum ya kamata ya ɗauki alhakin matakin da ya ɗauka kuma ya dogara ga Allah. Haka kuma, Alƙur’ani ya umurci muminai da su binciki labari kafin su ɗauki mataki, domin kada su cutar da wasu saboda rashin sani sannan su yi nadama. Wannan yana nuna cewa shawara da tabbatar da bayanai suna da alaƙa da yanke hukunci mai kyau.
Illar yanke hukunci ba tare da shawara ba:
Idan mutum yana yawan yanke manyan hukunci ba tare da neman bayanai ko shawara ba, zai iya fuskantar wasu matsaloli. Yanke hukunci cikin gaggawa.Mutum na iya yin hukunci saboda fushi ko tsoro. Rashin ganin biyan buƙata ko dacewa. Mutum na iya ganin hanya ɗaya kawai alhali akwai wasu hanyoyin.
Nadama:
Idan hukunci ya haifar da mummunan sakamako, mutum na iya yin nadama saboda bai nemi ƙarin bayani ba. Rashin samun goyon bayan wasu. A cikin ƙungiya ko iyali, idan mutane ba a saurare su ba, za su iya jin cewa ba a daraja su.
Yawaitar kuskure:
Idan mutum baya koyo daga wasu, zai iya maimaita kuskuren da wani ya riga ya taɓa yi. Shawara ba ta hana mutum tunani. Wani kuskure da ake yi shi ne mutum ya ɗauka cewa idan ya nemi shawara, dole ne ya bi abin da aka ce masa. Wannan ba haka ba ne. Shawara tana ƙara bayanai ne. Misali, mutum ya tambayi mutane uku game da wata matsala, kuma kowanne ya ba shi ra’ayi daban. Abin da ya kamata ya yi shi ne ya saurari dukkan ra’ayoyin, ya duba hujjoji, ya tantance yanayinsa, sannan ya yanke hukunci. Saboda haka, shawara tana ƙara wa tunani ƙarfi ba ta maye gurbin tunani ba.
Muhimmancin shawara a cikin al’umma:
Al’umma mai kyau tana buƙatar mutane masu sauraron juna. Shugabannin al’umma, malamai, iyaye, matasa da ƙwararru suna da rawar da za su taka wajen samar da ɗabi’ar shawara. Idan mutane suka saba yin shawara za a samu ƙarin fahimtar juna. Za a iya rage rikice-rikice. Za a iya haɗa ilimi da ƙwarewa. Za a ƙara shiga tsakani cikin matsaloli cikin natsuwa. Za a iya ƙarfafa haɗin kai. Shawara tana koya wa mutane cewa mutum ɗaya ba ya mallakar dukkan gaskiya a kowane lokaci.
Shawara da zaman lafiya:
Akwai dangantaka tsakanin shawara da zaman lafiya. Lokacin da mutane suka zauna suka tattauna kafin su ɗauki mataki, suna samun damar bayyana ra’ayoyinsu. Wannan yana rage yiwuwar ɗaukar mataki bisa zato ko fushi. A cikin iyali, shawara tana iya rage rikicin ma’aurata. A makaranta, tana iya taimaka wa malamai da ɗalibai. A ƙungiya, tana iya ƙarfafa haɗin kai. A al’umma kuma, tana iya samar da damar tattauna matsaloli kafin su ƙara girma.
Kammalawa:
Shawara tana daga cikin muhimman hanyoyin da mutum zai iya amfani da su wajen inganta yanke hukunci. Mutum mai hikima ba shi ne wanda yake tunanin ya san komai ba. Mutum mai hikima shi ne wanda ya san lokacin da yake buƙatar ƙarin bayani, ya san wanda zai tambaya, sannan ya iya tantance abin da aka ba shi kafin ya ɗauki mataki. Shawara tana iya taimaka wa mutum ya ga abin da bai gani ba, ya fahimci abin da bai fahimta ba, ya rage yiwuwar kuskure, ya ƙara natsuwa kuma ya samu damar yin la’akari da sakamakon hukuncinsa. A mahangar Musulunci, shūrā tana da muhimmiyar matsayi. Alƙur’ani ya bayyana shawara a matsayin wani hali na masu imani, sannan ya kuma ƙarfafa tabbatar da labari kafin ɗaukar mataki.
Duk da haka, neman shawara ba yana nufin mutum ya rasa ikon yanke hukunci ba. Shawara hanya ce ta samun haske, yayin da alhakin yanke hukunci yake hannun wanda abin ya shafa.
Saboda haka, kafin mutum ya yanke babban hukunci, ya kamata ya tsaya ya tambayi kansa:
“Shin na san isasshen bayani?”
“Shin akwai wanda ya fi ni sani a wannan fanni?”
“Shin na binciki gaskiyar abin da na ji?”
“Shin na saurari ra’ayoyin da suka dace?”
“Menene sakamakon hukuncin da nake shirin ɗauka?”
Idan mutum ya koyi yin waɗannan tambayoyi, zai ƙara samun damar yanke hukunci cikin natsuwa da fahimta. A ƙarshe, shawara ba rauni ba ce; shawara hikima ce. Neman shawara ba rashin ilimi ba ne, a wasu lokuta alama ce ta sanin darajar ilimi. Kuma kafin yanke hukunci, samun kyakkyawar shawara na iya zama bambanci tsakanin matakin da za a yi nadama a kansa da kuma matakin da aka ɗauka cikin fahimta da natsuwa.
