Daga SANI AHMAD GIWA a Abuja
A yayin da Nijeriya ke ci gaba da fama da yunwa da wahalhalu da hauhawar hauhawar farashin kayayyaki, ƙungiyar kare haƙƙin jama’a ta Ciɓil Society Legislatiɓe Adɓocacy Centre (CISLAC) ta yi kakkausar suka ga maƙudan kuɗaɗe da shugabannin babban bankin Nijeriya CBN ciki har da gwamnanta Yemi Cardoso suka yi da mataimakansa huɗu. ƙungiyar ta sake jaddada kiran da ta yi na ɗaukar matakan gaggawa don rage tsadar harkokin mulki da kuma tabbatar da bin diddigin ayyukan gwamnati.
Rahotanni sun bayyana cewa Mista Cardoso da mataimakansa, waɗanda Majalisar Dattawa ta tantance kuma ta tabbatar a watan Satumba na 2023, sun kashe sama da Naira biliyan 10 wajen sayen manyan motoci masu sulke na zamani. A cewar majiyoyi, kwanan nan Mista Cardoso ya siyo wa kansa da mataimakansa samfurin Lexus Lx 600 2023 masu sulke guda shida—Emem Usoro, Philip Ikeazor, Bala Bello, da Sani Abdullahi. Masu binciken sun bayyana cewa Mista Cardoso da kan sa ya sayi motocin SUV guda biyu da za a yi amfani da su a Legas da Abuja, duk kuwa da cewa sun riga sun mallaki motocin sulke a ayarin motocinsu.
Bugu da ƙari, an yi zargin cewa Mista Cardoso ya sayi sabbin motoci ƙirar Toyota Camry kusan 20 kan kuɗi Naira miliyan 85 kowannensu ga shugabannin CBN. Wasu rahotanni sun nuna cewa gwamnan da mataimakansa sun ƙara yawan alawus ɗin gidaje na shekara-shekara zuwa kusan Naira biliyan ɗaya, duk da cewa suna zaune a gidajen gwamnati a Maitama, Abuja.
Dangane da waɗannan bayanai, Babban Daraktan CISLAC, Auwal Musa Rafsanjani, ya nuna matuƙar damuwarsa kan yadda gwamnati ke ci gaba da kashe maƙudan kuɗaɗe a cikin ƙalubalen tattalin arzikin ƙasar. Ya jaddada cewa irin waɗannan kashe kuɗaɗe ba su da wani nauyi, musamman a lokacin da al’ummar ƙasar ke fuskantar matsananciyar matsalolin zamantakewa da tattalin arziki da suka haɗa da hauhawar talauci, ƙaruwar rashin tsaro, taɓarɓarewar tsarin kiwon lafiya, da kuma ɓangaren ilimi.
Rafsanjani ya ƙara da cewa, “Dole ne mu ɗora kanmu da kuma ɗaukar nauyin ci gaban al’ummarmu.” “Yana da matuƙar muhimmanci gwamnatinmu ta yi aiki yadda ya kamata, da kuma biyan buƙatun jama’a da kuma samar da ci gaba mai ɗorewa.”
CISLAC ta jaddada cewa rage kashe-kashen da ba dole ba yana da muhimmanci don rarraba albarkatu yadda ya kamata. Rafsanjani ya jaddada cewa “Muna buƙatar mu rage jinkirin rayuwa da kuma kashe kuɗi da jami’anmu ke kashewa.” “Wannan zai ba mu damar karkatar da kuɗaɗe don samar da kima da saka hannun jari kan ababen more rayuwa da manyan ayyuka da za su iya inganta rayuwar ‘yan Nijeriya sosai.”
CISLAC ta damu musamman game da yadda ake ci gaba da ware kuɗaɗen jama’a domin siyan motoci masu tsada da na alfarma ga ma’aikatu da hukumomi. ƙungiyar ta yi nuni da cewa wannan al’adar tana yiwa wasu ‘yan jami’ai dadi ne kawai, maimakon biyan duk wata buƙata ta aiki. CISLAC ta sake nanata cewa bai kamata aikin gwamnati ya zama wata hanya ta baje kolin dukiya ko shiga gasa ta wadata ba, a’a a matsayin matsayi na girmamawa da alhaki.
Yayin da CISLAC ba ta adawa da ɗaiɗaikun jami’an gwamnati da ke amfani da halaltattun kayansu na sirri don siyan motocin alfarma, amma ta yi kakkausar suka kan yadda ake amfani da kuɗaɗen jama’a don irin waɗannan dalilai. ƙungiyar ta bayar da hujjar cewa kasancewa a cikin hidimar jama’a ya kamata ya kasance daidai da mutunci da girmamawa, ba dama ba na yin jin daɗi da jin daɗi fiye da kima. Ayyukan da shugabannin CBN suka yi a baya-bayan nan, inda aka siyo manyan motoci masu sulke na zamani, sun yi kama da irin wannan tsarin da ake gani a sassan zartarwa da na majalisa. Hakan ya taimaka wajen yawaitar ayarin motocin ministoci da gwamnoni, al’adar da CISLAC ke ganin almubazzaranci ne da kuma illa ga tattalin arziki.
Irin maƙudan kuɗaɗen da ake kashewa wajen sayen motocin alfarma da sauran ababen da ba su da muhimmanci, na dagula tattalin arzikin ƙasa, musamman ma a daidai lokacin da ‘yan Nijeriya da dama ke fama da yunwa, rashin ababen more rayuwa, da rashin tsaro.
CISLAC ta dage cewa dole ne jami’an gwamnati su kula da albarkatun da suke gudanarwa tare da ba da fifikon bin diddigin al’amuran jama’a da kuma yin amfani da kuɗaɗen jama’a cikin adalci. Damuwar ƙungiyar ya ƙara dagulewa ganin yadda ake yawan shigar da irin waɗannan kuɗaɗen a cikin kasafin kuɗi shekara bayan shekara, wanda hakan ke haifar da dawwamammiyar matsalar kuɗi a ƙasar.
ƙungiyar CISLAC ta yi kira da a koma kan aikin gwamnatin Murtala, inda jami’an gwamnati ke amfani da motoci iri-iri da iri, tare da jaddada cewa irin waɗannan matakan na kawo rashin gaskiya da da’a. Bugu da kari, CISLAC ta ba da shawarar inganta motocin da ake ƙera su a cikin gida da na hada-hada, inda ta ce hakan ba zai kara habaka tattalin arziki kaɗai ba, har ma da rage dogaro ga manyan motocin da ake shigo da su daga waje. ƙungiyar ta kuma nuna damuwa kan rashin bin ƙa’idojin da suka dace wajen siyan wadannan kayayyaki, inda ta yi nuni da cewa da yawa daga cikinsu na zuwa ne da kididdigar ƙididdigar da ke ƙara ta’azzara halin da tattalin arzikin ƙasar ke ciki.
