Tattarowa: NASIR S. GWANGWAZO
Mene ne kaɗanya (Shea Tree)?
Kaɗanya wata bishiya ce mai girma da ake samu a yankunan Sudan, Sahel da wasu sassan Afrika ta Yamma.
Sunan Turanci: Shea Tree
Sunan Kimiyya: Vitellaria paradoɗa
Ana fi samun ta a ƙasashe kamar Najeriya, Ghana, Mali, da Burkina Faso.
Ana fitar da:
’Ya’yan kaɗanya: Wanda ake fitar da man kaɗanya (Shea butter)
Gawayi da itacen kaɗanya: Ana amfani da su a girki da wuta
Man kaɗanya (Shea Butter):
Man kaɗanya wani mai ne mai kauri, launin fari ko ruwan zinariya da ake tacewa daga ’ya’yan kaɗanya bayan sun bushe da ƙonawa ko turarawa.
Sunan Hausa:
Kaɗanya
Mai Kaɗanya – wato Shea Butter
Amfanin man kaɗanya a jiki da lafiya:
1. Fatar jiki:
Yana laushin fata
Yana magance ƙaiƙayi, bushewar fata, da ƙuraje
Yana warkar da ciwo ko ƙaiƙayi na fata
Ana amfani da shi a lokacin sanyi don hana bushewar fata
2. Gashi:
Yana sa gashi ya yi laushi da ƙyalli
Yana magance fitar gashi da yawan kashi
Yana hana danƙuwar kai da ƙurajen kai
3. ’Ya’ya da jarirai:
Ana shafawa jarirai don hana kurajen goyo ko kaikayi
Yana kare su daga sanyi
4. Ciwo da bugun jiki:
Ana shafawa wajen da ciwo ko bugun jiki ya taba, domin rage radadi da kumburi
A gargajiya, ana haɗa shi da ƙanshi ko ganye don shafawa wajen ciwo
5. Ciwon Zuciya da Jini (a Gargajiya):
Ana amfani da sinadaran dake cikin man kaɗanya wajen sarrafa wasu magunguna don rage hawan jini ko matsanancin gajiya
Amfanin kaɗanya a abinci:
Man kaɗanya na iya maye gurbin man gyada a girki.
Ana amfani da shi wajen dafa abinci a wasu yankuna na arewa kamar:
Dafa miyar kuka
Waken suya
Miya mai ƙamshi
Amma a wasu lokuta, man yana da ƙanshi mai ƙarfi da wasu ba sa so.
Yadda ake sarrafa man kaɗanya (shea butter):
1. A tara ‘ya’yan kaɗanya bayan faduwa daga bishiya
2. A busar da su a rana
3. A daka ko a nika su
4. A dafa ko a soya da ruwa
5. A tace mai da ya fito, a ajiye ya huce
Wannan matakai ana yinsu da hannu a kauyuka, kuma wasu matan Arewa sun dogara da hakan don sana’a.
Sinadaran cikin man kaɗanya:
Vitamins A, E, da F
Antioɗidants – suna hana tsufa da cututtukan fata
Fatty Acids – suna gyara fata da gashi
Gargaɗi:
Kada a yi amfani da man da ya tara ƙura ko datti – yana iya jawo cutar fata.
Yana da kyau a duba ko akwai skin allergy kafin amfani da shi kai-tsaye.
Wasu mutane kan ji ƙaiƙayi ko fari-fari bayan amfani da man da bai dace da su ba.
Kammalawa:
Kaɗanya wata bishiya ce mai albarka wadda:
Ana amfani da ita a abinci.
Tana magance matsalolin fata da gashi.
Tana da amfani a wajen magungunan gargajiya.
Tana zama sana’a mai riba ga mata a ƙauyuka.
