Daga MAHDI MUSA MUHAMMAD
Nijeriya tana asarar kimanin dala biliyan 25 a duk shekara sakamakon rashin wutar lantarki da sauran ababen more rayuwa, kamar yadda Shugaban Hukumar Samar da Wutar Lantarki ta Karkara, Abba Aliyu ya bayyana.
Aliyu ya bayyana hakan ne a ranar Juma’a a Abuja, yayin da ake rattaba hannu kan yarjejeniyar fahimtar juna tsakanin Hukumar Raya Wutar Lantarki ta Karkara da Galaɗy Backbone, da nufin isar da wutar lantarki da na’urorin sadarwa na zamani ga cibiyoyin gwamnati kamar makarantu, asibitoci, da hukumomin tsaro a faɗin ƙasar nan.
Ya ce shirin wani ɓangare ne na ƙoƙarin gwamnatin shugaba Bola Tinubu na samar da ci gaba mai amfani da kuma cimma burinta na tattalin arzikin dala tiriliyan 1.
A cewarsa, haɗin gwiwar za ta magance giɓin ababen more rayuwa da suka kawo koma baya ga ci gaba da bunƙasar tattalin arziki a cikin wasu yankuna.
Ya yi nuni da cewa rashin wutar lantarki a sassa da dama na ƙasar na ci gaba da kawar da miliyoyin mutane daga samun kuɗi da tafiya daidai da zamani.
“A gare mu, a yau muna nuna yadda hukumomin gwamnati daban-daban guda biyu za su haɗa kai don ci gaban ƙasar nan.
“A yau, muna nuna cewa muna shuka iri don buɗe tattalin arzikin dala biliyan 25. Kuɗin rashin wutar lantarki da ayyukan ci gaba masu alaƙa a cikin ƙasa yana jawowa ƙasar asarar dala biliyan 25 a duk shekara,” inji shi.
Aliyu ya kuma alaƙanta rashin wutar lantarki da rashin haɗa kuɗi da kuma rarrabuwar kawuna a yankunan karkara.
“Ba za a iya yin la’akari da dangantakar da ke tsakanin wutar lantarki, hada-hadar kuɗi, da tattalin arziki na fasahar zamani ba, mun ga shi akai-akai a cikin binciken cewa duk inda babu wutar lantarki, babu haɗa kuɗi, kuma babu wani darajar dijital da aka ƙirƙiro a cikin waɗannan al’ummomin,” inji shi.
Nijeriya, a cewar shugaban REA, ita ce ƙasar da ta fi kowacce yawan mutanen da ba su da wutar lantarki a duniya, lamarin da ke kawo cikas ga burin tattalin arzikinta na dijital da kuma hadafin ci gaba.
Ya ƙara da cewa, “Nijeriya ce tafi kowacce ƙasa yawan mutanen da ba su da wutar lantarki, wanda idan aka yi la’akari da shi ya nuna cewa ƙasar ce ta fi kowacce yawan mutanen da ba a hada da kuɗi ba, kuma ba sa cin moriyar tattalin arzikin dijital.
Shi ma a nasa jawabin, Manajan Darakta na ƙashin baya na Galaɗy, Farfesa Ibrahim Adeyanju, ya ce hadin gwiwar za ta inganta ayyukan gwamnati ta hanyar sanya manyan cibiyoyin gwamnati su kasance masu inganci da kuma hanyar sadarwa ta zamani.
Ya ce za a fara aikin ne da tura kayan aikin wutar lantarki da na intanet domin zaɓar cibiyoyin gwamnatin tarayya a Abuja da suka haɗa da asibitin ƙasa da wasu jami’an tsaro.
“Za mu kai hari ga cibiyoyin gwamnati don inganta su da kuma rage farashin gudanar da mulki,” inji shi.
Adeyanju ya ƙara da cewa, dogon buri shine a faɗaza wannan ababen more rayuwa har zuwa matakin ƙananan hukumomi, a daidai lokacin da shugaba Tinubu ya yunƙuro na ƙarfafa harkokin mulki a matakin ƙasa.
“Ka yi tunanin samar da hanyar yanar gizo da wutar lantarki zuwa ƙaramin matakin ƙananan hukumomi na ƙananan hukumomi, ka yi tunanin yadda za mu sauya tsarin gudanar da ƙananan hukumomi.
“Kuma wannan ma ya yi daidai da shugaban ƙasa, inda aka dawo da ayyuka da ayyukan ƙananan hukumomi don kara inganta su da kuma tabbatar da cewa mulki ya koma matakin al’umma,” inji shi.
Ya ci gaba da cewa, haɗin gwiwar za ta tabbatar da cewa jami’o’i, asibitoci, da sauran cibiyoyin gwamnati sun ci gajiyar damar yin amfani da wutar lantarki da kuma hanyoyin sadarwa na zamani.
Haɗin gwiwar yana nuna dabarun Gwamnatin Tarayya don yin amfani da haɗin gwiwar hukumomin haɗin gwiwa don ci gaban ƙasa, tare da mai da hankali kan samar da wutar lantarki, kayan aikin dijital, da isar da sabis mai haɗawa.
Hukumomin biyu sun tabbatar da aniyarsu na ganin cewa babu wata al’umma da za a bari a baya a cikin ajandar sabunta ƙasa na gwamnati mai ci.
