Daga SANI AHMAD GIWA a Abuja
Hukumar Kula da Lantarki ta Nijeriya (NERC) ta bayyana cewa, Tarayyar Nijeriya tana bin ƙasashen Nijar, Togo da Benin bashin Naira biliyan 25 na hasken lantarki da aka samar musu a ƙarƙashin yarjejeniyar haɗin gwiwa tsakanin ƙasashen.
A cikin rahotonta na kwata na uku na 2025, wanda Blueprint Manhaja ta samu, Hukumar NERC ta bayyana cewa abokan hulɗa uku na ƙasashen waje sun karɓi jimillar kuɗin wutar lantarki na dala miliyan 18.69 daga hannun mai kula da kasuwar don samar da wutar lantarki a lokacin, amma sun biya dala miliyan 7.125 kacal, wanda ya bar sauran kuɗin da ba a biya ba na dala miliyan 11.56.
Haka nan, abokan hulɗa na ƙasashen waje na duniya suna da takardun kuɗi na baya na dala miliyan 14.7, wanda daga ciki suka biya dala miliyan 7.84, wanda ya bar sauran kuɗin dala miliyan 6.23. Wannan jaridar ta ruwaito cewa bashin da aka samu daga kwata na baya da kuma na kwata na uku na 2025 ya kai dala miliyan 17.8. Wannan shine Naira biliyan 25.36 a musayar kuɗi na Naira biliyan 1,425 zuwa dala ɗaya.
Hukumar ta gano kamfanonin da suka fara amfani da wutar lantarki a ƙasashen waje a matsayin Compagnie Énergie Électriƙue du Togo, Société Béninoise d’Énergie Électriƙue na Jamhuriyar Benin, da Société Nigérienne d’Électricité na Jamhuriyar Nijar.
A cewar NERC, abokan hulɗa uku na ƙasashen waje da suka sayi wutar lantarki daga GenCos da ke da hanyar sadarwa sun biya jimillar dala miliyan 7.125 akan takardar kuɗi ta dala miliyan 18.69 da Kamfanin Kasuwa ya ba su don ayyukan da aka yi a shekarar 2025/ƙ3.
Ta bayyana cewa matakin aika kuɗi ya nuna kashi 38.09 cikin ɗari na aikin aika kuɗi, inda fiye da rabin takardar kuɗi ba a biya su ba a ƙarshen kwata.
An lura cewa wutar lantarki da aka bai wa ƙasashen uku an samar da ita ne ta kamfanonin samar da wutar lantarki na Nijeriya da ke da hanyar sadarwa kuma an isar da ita ta hanyar shirye-shiryen wutar lantarki tsakanin ƙasashen biyu.
“Abokan ciniki uku na ƙasashen waje da GenCos ke samarwa a NESI sun biya dala miliyan 7.12 akan jimlar lissafin dala miliyan 18.69 da MO ta bayar don ayyukan da aka yi a shekarar 2025/ƙ3, wanda hakan ya nuna cewa an samu nasarar aika kuɗi da kashi 38.09 cikin ɗari.
A akasin haka, NERC ta ce abokan cinikin ƙasashen waje na cikin gida sun yi aiki mafi kyau, inda suka bayar da Naira biliyan 3.19 daga cikin Naira biliyan 3.64 da aka biya musu a lokacin kwata, wanda ke wakiltar adadin kuɗin da aka biya da kashi 87.61 cikin ɗari.
“Abokan ciniki na cikin gida sun biya jimillar Naira biliyan 3.19 akan lissafin Naira biliyan 3.64 da MO ta ba su don ayyukan da aka yi a shekarar 2025/ƙ3, wanda hakan ya nuna kashi 87.61 cikin ɗari na aikin aika kuɗi,” inji ta.
Hukumar ta ƙara da cewa wasu abokan cinikin ƙasashen biyu sun biya kuɗin wutar lantarki da aka saya a kwata kafin wanda ake duba shi.
“Abin lura ne cewa wasu abokan cinikin ƙasashen biyu sun kuma biya kuɗin da ba a biya ba na takardar kuɗi na MO daga kwata na baya, kamar haka: MO ta samu dala miliyan 7.84 daga abokan cinikin ƙasashen waje na duniya da kuma Rahoton ya ƙara da cewa, “N1.3bn daga abokan hulɗar cikin gida.”
Hukumar ta ƙara bayyana cewa kamfanonin rarraba wutar lantarki 11 na Nijeriya sun aika jimlar N381.29bn ga Kamfanin Ciniki na Lantarki na Nijeriya da kuma Kamfanin Kasuwa a kwata na uku na 2025, daga cikin jimlar kuɗin da aka biya na N400.48bn, wanda ke nufin aikin aika kuɗi na kashi 95.21%.” NERC ta ce alkaluman sun dogara ne akan yarjejeniyar kasuwa da aka cimma da aka gabatar wa hukumar tun daga ranar 18 ga Disamba, 2025, a matsayin wani ɓangare na kimantawar doka game da aikin kasuwanci na kasuwar wutar lantarki.
