Daga MAHDI MUSA MUHAMMAD
Shekaru goma sha biyu ke nan tun bayan mummunan sace ɗalibai mata da ya girgiza Nijeriya da duniya baki ɗaya, lokacin da mayaƙan Boko Haram suka kutsa cikin makarantar sakandare a Chibok a ranar 14 ga Afrilu, 2014, suka yi awon gaba da sama da ɗalibai 200 a dare guda.
Wannan lamari ya sauya fasalin matsalar tsaro a Nijeriya tare da haifar da gagarumar fafutuka ta duniya domin neman adalci.
Duk da shuɗewar lokaci, raunukan da aka bar baya sun ci gaba da kasancewa. Daga cikin waɗanda aka sace a daren, da dama har yanzu suna hannun masu garkuwa, abin da ke nuna cewa har yanzu ba a warware matsalar ba. Ga iyalai da dama, lokaci bai warkar da ciwo ba, sai dai ya ƙara tsananta rashin tabbas.
Tun daga wannan lokaci, sace ɗalibai ya zama wani tsari da ke ƙaruwa a Arewacin Nijeriya. Rahotanni sun nuna cewa aƙalla sau 16 an sace ɗalibai a makarantu da ɗakunan kwana tun bayan harin Chibok, musamman a jihohin Neja, Kaduna, Kebbi da Katsina, inda hare-haren suka zama ruwan dare.
ƙungiyar kare haƙƙin bil’adama ta duniya, Amnesty International, ta bayyana cewa sama da yara 2,500 ne aka sace tun bayan harin Chibok, lamarin da ke nuna gazawar hukumomi wajen kare ɗalibai. Ta kuma ce daga Disamba 2020 zuwa Oktoban bara, an sace ɗalibai 1,436 da malamai 37 a faɗin ƙasar.
Rahotanni sun nuna cewa a cikin sama da ɗalibai 1,500 da aka sace tun daga 2014, aƙalla 120 har yanzu suna hannun masu garkuwa. Wasu daga cikin shari’o’in da suka ja hankali har yanzu ba a warware su ba, ciki har da Leah Sharibu, wadda aka sace a Dapchi, da wasu ɗalibai daga Birnin Yauri da Bethel Baptist High School.
A gefe guda kuma, wasu daga cikin waɗanda aka sace sun rasa rayukansu, kamar ɗaliban Jami’ar Greenfield, wanda hakan ke ƙara nuna girman matsalar tsaro da ke addabar ƙasar.
Iyayen ’yan matan Chibok sun sake ɗaga murya a wannan cika shekaru 12, suna kira ga Gwamnatin Tarayya da ƙasashen duniya su ƙara ƙaimi wajen ceto waɗanda suka rage. A wata buɗaɗɗiyar wasiƙa, sun bayyana cewa har yanzu suna cikin raɗaɗin rashin ‘ya’yansu, tare da nuna cewa alƙawuran da aka yi musu ba su cika ba.
Sun kuma buƙaci Majalisar ɗinkin Duniya da sauran abokan hulɗa na duniya su ci gaba da mayar da hankali kan lamarin, suna mai cewa wannan ba batun Nijeriya kaɗai ba ne, illa gwajin ƙudurin duniya baki ɗaya.
Gidauniyar Murtala Muhammed ta bayyana cewa duk da an ceto wasu daga cikin ‘yan matan, har yanzu da dama ba a san inda suke ba. Ta ce kimanin ‘yan mata 187 sun kuɓuta ko aka ceto tun daga 2014, yayin da fiye da yara 40 aka haifa a lokacin da suke tsare, sannan aka dawo da su tare da iyayensu.
Sai dai, rahotanni sun nuna cewa a cikin shekara guda da ta gabata, ba a samu tabbacin ceto ko guda ɗaya daga cikin ‘yan matan Chibok ba.
Wasu daga cikin waɗanda suka dawo sun bayyana cewa rayuwa bayan tsira ba ta kasance mai sauƙi ba. Wata daga cikinsu ta koka kan yadda ake kula da su a cibiyoyin gwamnati, tana mai cewa wani lokaci tana jin kamar ta fi samun ‘yanci a sansanin masu garkuwa.
Gwamnatin Jihar Borno ta musanta wannan zargi, tana mai cewa ana kula da su yadda ya kamata domin tsaro da walwalarsu.
Duk da haka, irin waɗannan ƙorafe-ƙorafe sun nuna cewa har yanzu akwai gibi wajen cika alƙawuran da aka ɗauka ga waɗanda suka tsira.
A Chibok kanta, duk da gyaran makarantar da aka yi da sake buɗe ta, matsalar tsaro har yanzu na ci gaba, inda hare-hare ke faruwa lokaci zuwa lokaci, abin da ke nuna cewa zaman lafiya na nan a cikin haɗari.
Ga iyaye da har yanzu suke jiran dawowar ‘ya’yansu, ciwon zuciya bai gushe ba. Labarin wasu kamar Helen Nglada na nuna irin wannan raɗaɗi, inda iyayenta ke ci gaba da rayuwa cikin kewar ‘yarsu.
Yayin da Nijeriya ke tuna wannan rana, tambayar da ke ci gaba da yawo ita ce ko har yanzu duniya na da irin ƙwazon da ta nuna a lokacin gangamin #BringBackOurGirls, da kuma ko za a taɓa cika alƙawarin dawo da dukkan ‘yan matan.
