Ta’addanci da safarar kuɗaɗen haram

Spread the love

An bayyana Nijeriya a matsayin babbar hanyar safarar haramtattun kuɗaɗe a Afirka. Wani kiyasi na baya-bayan nan kan hada-hadar kuɗaɗen haram da bayar da tallafin ta’addanci da cibiyar Basel Institute of Goɓernance ta ƙasar Switzerland ta yi, ya sanya Nijeriya a matsayi na 17 a cikin kasashe 128 na duniya. Wannan yana wakiltar kashi 6.77 cikin 10. Nijeriya na ci gaba da fuskantar barazanar hare-haren ta’addanci. A cewar rahoton, an yi imanin ƙasashen da ke da haɗarin satar kuɗaɗe da kuma ba da tallafin ta’addanci (ML/TF) suna fama da babban haɗari na laifukan muhalli.

Wannan ne ya sa Nijeriya da wasu ƙasashe 16 na Afirka a baya-bayan nan suka amince tare da takaita safarar kuɗaɗen haram da ayyukan ta’addanci a yankin. Shirin aiwatar da shi ya kasance sakamakon taron masu kula da harkokin kuɗi a Abuja. ƙasashen da abin ya shafa sun haɗa da Jamhuriyar Benin, Burkina Faso, Cape ɓerde, Comoros, Cote d’Iɓoire, Gambia, Ghana, Guinea, Guinea Bissau, Liberia, Mali, Niger, Sao Tome and Principe, Senegal, Saliyo da Togo.

Waɗannan ƙasashe sun amince da samar da ingantattun hanyoyin magance kuɗaɗen ayyukan ta’addanci da kuma yaɗuwar makamai masu guba a yankin. Kusan kashi 80 cikin 100 na kuɗaɗen da ake samu a waɗannan ƙasashe na waje ne da tsarin banki. Sakataren gwamnatin tarayya, Boss Mustapha, ya ce, an inganta ayyukan ta’addanci ta hanyar samar da kuɗaɗe da dama da ake samu a cikin gida da waje. Don haka, matakan yanki masu ƙarfi da inganci sun zama masu fa’ida don tinkarar wannan annoba. Ba da daɗewa ba, Shugaban Hukumar Yaƙi da Cin Hanci da Rashawa da sauran Laifuka (ICPC), Farfesa Bolaji Owasanoye, ya yi tsokaci kan cewa Nijeriya ta kai kimanin dala biliyan 10 (sama da Naira Tiriliyan 4) da nahiyar Afirka ke asara sakamakon safarar kuɗaɗen haram.

Dala biliyan 10 na wakiltar kashi 20 cikin 100 na asarar dala biliyan 50 da aka yi wa Afirka. ƙungiyar Tarayyar Afirka (AU) ta yi kiyasin cewa nahiyar a halin yanzu tana asarar kusan dala biliyan 50 ta hanyar samun riba daga kamfanoni da dama, inda Nijeriya ce ke da kaso mai tsoka. ƙungiyar ‘Global Financial Integrity Group’ ta bayyana cewa Nijeriya ta samu kuɗaɗen haram da suka kai dala biliyan 858 tsakanin shekarar 1971 zuwa 2009.

Ba bisa ƙa’ida ba, safarar miyagun ƙwayoyi, fitar da mai ba bisa ƙa’ida ba da kuma tara mai ne ya fi yawan yawan asarar. Abin takaici ne yadda Nijeriya ta kasance kan gaba a jerin ƙasashe a Afirka a hada-hadar kasuwanci ta IFF. A watan Satumban 2019, shugaban ƙasa Muhammadu Buhari ya bayyana cewa Nijeriya ta yi asarar kimanin dala biliyan 157.5 ta haramtacciyar mu’amalar kuɗi tsakanin shekarar 2003 zuwa 2012. Ci gaban zai iya raunana tattalin arziki da gurgunta aiwatar da kasafin kuɗi da cigaban ƙasa baki ɗaya idan ba a duba shi ba. A shekarar 2015, wani bincike da kwamitin Tarayyar Afirka ƙarƙashin jagorancin tsohon shugaban ƙasar Afirka ta Kudu, Thabo Mbeki ya yi, ya kiyasta cewa sama da dala biliyan 50 na haramtattun kuɗaɗe na ficewa daga nahiyar a duk shekara, wanda hakan ke kawo cikas ga ci gaban Afirka. Abin baƙin ciki shine, babu isassun kamfen don dakatar da barazanar. Dole ne gwamnati, hukumomin da abin ya shafa da cibiyoyin hada-hadar kuɗi su magance wannan annoba.

Gaba ɗaya ƙasashen biyar sun ba da kashi 76.4 bisa 100 na haramtattun kuɗaɗe daga Nijeriya da sauran ƙasashen yankin daga 1970 zuwa 2002. Alƙaluman sun karu tun bayan da ta’addancin ya tsananta. Dole ne dukkan ƙasashen yankin su haɗa kai yaƙi da kuɗaɗen haram. Ya kamata ICPC, EFCC da hukumomin tsaro da abin ya shafa su haɗa kai domin daƙile safarar kuɗaɗen haram.

Wannan ya zama mafi gaggawa bisa la’akari da yaɗuwar kuɗaɗen ta’addanci. Misali, ƙungiyar ta’addancin nan ta Boko Haram ta samu sama da dala miliyan 70 tsakanin shekarar 2005 zuwa 2011. Adadin da aka samu ya ninka fiye da ninki biyu a yanzu. Dole ne a tsaftace tsarin banki a matsayin hanyar duba kuɗaɗen haramtattun hanyoyi. Ya kamata Majalisar Dokoki ta ƙasa ta samar da tsauraran dokoki kan hada-hadar kuɗi ta haramtacciyar hanya. Wannan ya zama dole saboda cibiyoyin hada-hadar kuɗi sun zama masu rauni ga hada-hadar kuɗi ta haramtacciyar hanya.

Wasiƙa daga MUHAMMAD AWWAL, 08062327373.

By ukarofi