Daga SANI AHMAD GIWA a Abuja
Koƙarin da Nijeriya ke yi na faɗaɗa fitar da kayayyakin da ba na man fetur ba zuwa ƙasashen waje da kuma jawo hankalin masu zuba jari ya sa Amurka ke ganin dacewar ƙulla kyakkyawar alaƙar kasuwanci, diflomasiyya da tsaro da ƙasar a Afirka.
Bayan wani taron tattaunawa kan Afirka da aka gudanar a Jami’ar Tsaro ta ƙasa da ke Washington a ranar 29 ga Oktoba, manyan jami’an Amurka sun bayyana yadda hukumomin ƙasar ke ƙoƙarin haɗa kai da ƙasashen Afirka a waɗannan fannoni.
Kwamandan Rundunar Sojin Amurka mai kula da nahiyar Afirka (AFRICOM), Dagvin Anderson, ya ambaci Nijeriya cikin ƙasashen da yake son ganin Amurka ta ƙulla kyakkyawar alaƙar tattalin arziki da su.
Mataimakin Sakataren Harkokin Wajen Amurka mai kula da harkokin Afirka, Frank Garcia Jr., ya bayyana manufar a matsayin haɗin gwiwar tattalin arziki da ya kamata ɓangarorin biyu su amfana da shi.
“Haɗin gwiwar dole ne ya zama mai amfani ga ƙasashen Afirka, masu biyan haraji da kuma kamfanonin Amurka,” inji shi.
Ya ƙara da cewa rikice-rikice na kawo cikas ga ayyukan kamfanoni, domin suna hana su gina masana’antu, ɗaukar ma’aikata da bunƙasa harkokinsu.
A nasa ɓangaren, Anderson ya ce haɗin gwiwar bai kamata ya tsaya ga harkokin soja kaɗai ba, dole ne a haɗa batun tsaro da samar da zaman lafiya da zuba jari.
Sai dai ya bayyana cewa alaƙar kasuwanci tana da nata tsarin gudanarwa da manufofin ƙasa.
An ƙulla yarjejeniyar haɗin gwiwar kasuwanci da zuba jari tsakanin Amurka da Nijeriya ne ta hanyar yarjejeniyar fahimtar juna ta tsawon shekaru biyar, wadda aka sanya wa hannu a watan Yulin 2024.
Kwamitocin da aka kafa domin gudanar da yarjejeniyar sun fara taro a watan Yunin 2025, inda suka mayar da hankali kan noma, tattalin arzikin zamani da ababen more rayuwa, domin gano matsalolin da ke kawo cikas ga kasuwanci da zuba jari.
An fara wannan aiki ne tun kafin tattaunawar AFRICOM ta baya-bayan nan. Saboda haka, yarjejeniyar haɗin gwiwar kasuwancin ba wani shiri ne na soja da AFRICOM ke jagoranta ba.
A wani taron ministoci da aka gudanar a Legas a watan Janairu, Ministar Masana’antu, Kasuwanci da Zuba Jari ta Nijeriya, Jumoke Oduwole, ta jaddada muhimmancin faɗaɗa nau’o’in kayayyakin da Nijeriya ke fitarwa zuwa ƙasashen waje, musamman waɗanda ba na man fetur ba.
Wannan ya bayyana irin burin da Nijeriya ke son cimmawa ta hanyar haɗin gwiwar. Burin ya haɗa da samar da damammaki ga kamfanonin Amurka su zuba jari a Nijeriya, taimaka wa ’yan kasuwar Nijeriya su shiga kasuwar Amurka, da kuma gano matsalolin kasuwanci da suka wuce batun haraji tare da gabatar da shawarwarin magance su.
Ga masu fitar da kayayyakin Nijeriya zuwa ƙasashen waje kuwa, nasarar haɗin gwiwar ba za ta tsaya ga sanarwar nuna sha’awar zuba jari ba. Za a auna ta ne ta hanyar samun kwastomomi, iya gogayya da sauran ƙasashe da kuma kai kayayyaki kasuwa bisa sharuddan kasuwanci masu amfani.
A taron watan Oktoba, Mark Mitchell, Mataimakin Sakataren Ma’aikatar Kasuwancin Amurka mai kula da Gabas ta Tsakiya da Afirka, ya bayyana tallafin da Amurka ke bai wa kamfanoni a fannonin fasaha, makamashi, masana’antu, ma’adinai da ababen more rayuwa.
Ya bambanta shari’o’in neman tallafin kasuwanci kai tsaye da sauran hanyoyin tallafa wa kamfanoni. Wannan bambanci yana da muhimmanci, domin samun damar kwangila, lasisin neman kuɗaɗe da kuma fara aiki ba abu guda ba ne.
A wata sanarwa, Ma’aikatar Kasuwancin Amurka ta ce manufarta ita ce samar da haɗin gwiwar kasuwanci na dogon lokaci da zai amfani ɓangarorin biyu ta fuskar tattalin arziki da tsaro.
Ma’aikatar Makamashi ta Amurka ma ta halarci tattaunawar, inda William Schirano ya bayyana muhimmancin samar da makamashi da haɗin gwiwar fasaha wajen bunƙasa tattalin arziki.
A ɓangaren tsaro kuwa, rahotanni sun nuna cewa AFRICOM ta kafa ofishin tattalin arzikin tsaro domin nazarin yadda harkokin kasuwanci da kuɗi za su taimaka wajen samar da tsaro.
Kwamanda Anderson ya bayyana Kanal Joshua Stinson a matsayin jami’in da ke jagorantar wannan sashe.
Ayyukan ofishin sun haɗa da harkokin ababen more rayuwa, hanyoyin samun muhimman ma’adinai da kuma dakile hanyoyin samun kuɗaɗen abokan hamayyar Amurka.
Sai dai Anderson ya jaddada cewa AFRICOM ba ta neman maye gurbin aikin Ma’aikatar Kasuwanci. Wannan na nuna cewa duk da haɗin gwiwar da ake son samarwa, harkokin tsaro da kasuwanci suna da nasu nauyin gudanarwa.
Ga Nijeriya, nasarar wannan haɗin gwiwa za ta bayyana ne ta hanyar rage matsalolin kasuwanci, samar da kuɗaɗen zuba jari, samun kwangiloli da kuma ƙara yawan kayayyakin da ake fitarwa zuwa ƙasashen waje.
Babban abin dubawa shi ne ko wannan haɗin gwiwa zai sauya daga tattaunawa da alƙawura zuwa samun sakamako na zahiri ga tattalin arzikin Nijeriya da al’ummarta.
