Daga MAHDI MUSA MUHAMMAD
Wani ƙwararre a fannin lafiya, Dakta Uche Nwokwu, ya ce yawan fitar maniyyi na iya taimakawa wajen rage barazanar kamuwa da cutar sankarar mafitsara ta maza.
Nwokwu, wanda shi ne kodinetan shirin yaƙi da cutar kansar mafitsara na ƙasa a ma’aikatar lafiya da jin daɗin jama’a na ƙasa, ya bayyana hakan ne a martanin da ya mayar ga wasu kafafen sada zumunta na yanar gizo da ke nuni da cewa maza na buƙatar su riƙa fitar da maniyyi sau 21 a kowane wata domin rigakafin cutar kansar mafitsara.
Ciwon daji na mafitsara ya kasance ɗaya daga cikin cututtukan daji mafi muni da ke addabar maza a duniya kuma ana ci gaba da fuskantarsa a Nijeriya.
A cewar rahoton Global Cancer Obserɓatory (GLOBOCAN) na 2022, ita ce cutar kansa da ta fi yawa a tsakanin maza kuma ta biyu mafi yawa a tsakanin al’umma baki ɗaya, wanda ya kai kashi 14 cikin 100 na cutar kansar ƙasar.
A shekarar 2022 kaɗai, Nijeriya ta sami sabbin mutane sama da 18,000 da suka kamu da cutar, yayin da sama da 11,000 suka mutu sakamakon kamuwa da cutar, lamarin da ya sa ta kasance zaya daga cikin abubuwan da ke haddasa mace-mace masu alaƙa da cutar daji a tsakanin maza a ƙasar.
Sanin cutar a ƙurarren lokaci shi ne babban abin da ke tsananta cutar.
Da yake magana a Abuja a ranar Lahadi, 7 ga Satumba, 2025, Nwokwu ya bayyana cewa wasu zaɓin salon rayuwa da suka haɗa da yawan fitar maniyyi na iya taimakawa wajen rage haɗarin kamuwa da cutar.
Da yake ambaton wani babban bincike na 2016 da aka buga a cikin Journal of the American Medical Association (JAMA), ya lura cewa mazan da suka ba da rahoton 21 ko fiye da fitar maniyyi a kowane wata a cikin 20s da 40s suna da ƙananan haɗarin kamuwa da ciwon dajin mafitsara.
Masanin likitan ya ce, binciken ya gano cewa waɗannan mazan sun ragu da kashi 20 cikin ɗari idan aka kwatanta da waɗanda suke fitar da maniyyi sau huɗu zuwa bakwai kawai a wata.
Nwokwu ya ƙara da cewa, binciken ya bayyana “ficewar maniyyi akai-akai” a matsayin fiye da sau 20 a kowane wata, kuma ana ganin na da alaƙa da raguwar haɗarin.
Duk da haka, ya yi gargaɗin cewa waɗannan binciken sun nuna ƙungiyoyi kuma ba su kafa dalili ba.
Nwokwu ya ce, “Sauran abubuwan da ke tattare da haɗari kamar shekaru, tarihin iyali, launin fata, musamman ga mazan Afirka da Amurkawa waɗanda ke cikin haɗari, da kuma abinci, ƙiba, da kuma salon rayuwa gaba ɗaya dole ne a yi la’akari da su.
Nwokwu ya ci gaba da cewa, har yanzu ba a gudanar da irin wannan bincike a Nijeriya ba, duk da cewa shaidun duniya a koyaushe sun nuna cewa cutar sankarar mafitsara ta fi zama ruwan dare kuma ta fi yawa a tsakanin baƙaƙen fata fiye da ’yan Caucasia.
Ya jaddada buƙatar Nijeriya ta gaggauta saka hannun jari a cikin bincike na cikin gida, da inganta gano cutar da wuri, da kuma ƙarfafa ayyukan kula da cutar daji tare da ƙarfafa gwiwar maza su rungumi salon rayuwa.
Nwokwu ya ce: “Babban saƙon shi ne rigakafi da ganowa da wuri yana ceton rayuka.
“Sabbin salon rayuwa na iya taimakawa, amma yin gwaje-gwaje na yau da kullum da kulawar likita akan lokaci suna da muhimmanci.”
Don haka, ya buƙaci ‘yan Nijeriya da su dogara da bayanan da suka danganci shaida kuma su guje wa bayanan da ba su dace ba da za su iya rage irin wannan mummunar matsalar lafiyar jama’a.
