“Ta ɗaga murya kan matsalolin da mata ke fuskanta”
Daga AISHA ASAS
Ci gaba daga makon jiya.
Nasarorin da Hajiya Gambo Sawaba ta samu:
Kodayake tarihin Hajiya Gambo Sawaba ya cika da wahalhalu, hakan bai hana ta barin gado mai ɗorewa ba. A zahiri ma, irin ƙalubalen da ta sha ne suka ƙara bayyana girman nasarorin da ta cimma, domin ta yi tasiri a lokacin da mata ba su da isasshen damar shiga harkokin jama’a.
Daga cikin manyan nasarorinta akwai karya shingen da ya hana mata shiga siyasa a Arewacin Najeriya. A lokacin da aka ɗauki siyasa a matsayin abin da ya shafi maza kaɗai, ta fito ta nuna cewa mace ma na da damar tsayawa a gaban jama’a, ta bayyana ra’ayinta kuma ta taka rawa wajen tsara makomar al’umma. Wannan jajircewa ta ba mata da dama ƙarfin gwiwar fitowa daga inuwa, suka fara ganin cewa shiga harkokin jama’a ba laifi ba ne, kuma ba abin da ya takaita ga maza kawai.
Haka kuma, ta taka muhimmiyar rawa wajen wayar da kan mata kan muhimmancin ilimi. Ta yi imanin cewa ilimi shi ne ginshiƙin ‘yanci da ci gaban mace, kuma ba za a iya gina al’umma mai ɗorewa ba idan aka ci gaba da hana ‘ya’ya mata damar zuwa makaranta. Ta riƙa amfani da tarurruka da gangamin wayar da kai wajen ƙarfafa iyaye su bai wa ‘ya’yansu mata damar yin karatu, tana mai nuna cewa ilimin mace ba amfaninta kaɗai ba ne, har ma amfanin iyali da al’umma baki ɗaya.
Gambo Sawaba ta kuma kasance cikin waɗanda suka ɗaga murya kan matsalolin da mata ke fuskanta, musamman auren yara da kuma tauye musu damar yanke hukunci kan rayuwarsu. A lokacin da irin waɗannan batutuwa ba kasafai ake tattauna su a bainar jama’a ba, ita ta dage cewa ci gaban al’umma ba zai tabbata ba muddin ana ci gaba da ɗaukar mace a matsayin wadda ba ta da haƙƙin bayyana ra’ayinta ko ba ta da rawar da za ta taka wajen gina ƙasa.
Gudunmawar da ta bayar ta sa sunanta ya zama abin girmamawa a tarihin siyasar Najeriya. Ko da yake ba ta nemi mulki ko tara dukiya ta hanyar gwagwarmayarta ba, ta sami karɓuwa a matsayin ɗaya daga cikin fitattun matan da suka tsaya tsayin daka wajen kare haƙƙin talakawa da mata. A yau, masana tarihi da masu nazarin siyasa na ci gaba da ambatonta a matsayin mace da ta taka muhimmiyar rawa wajen buɗe ƙofa ga mata masu sha’awar shiga siyasa da hidimar jama’a.
Bayan rasuwarta ma, tasirin da ta bari bai gushe ba. Har yanzu ana amfani da rayuwarta a matsayin abin koyi ga matasa, musamman mata, masu son shiga shugabanci ko kuma yin gwagwarmaya domin inganta rayuwar al’umma. Wannan ya sa sunanta ya ci gaba da rayuwa a tarihin Najeriya, ba saboda mukaman da ta riƙe ba, sai saboda irin ƙimar da ta ɗora wa adalci, jajircewa da sadaukar da kai.
Abubuwan da suka same ta saboda ita mace ce:
Daga cikin abubuwan da suka bambanta tarihin Hajiya Gambo Sawaba da na sauran masu gwagwarmaya akwai yadda kasancewarta mace ya ƙara mata nauyin da ba lallai namiji ya fuskanta ba. A lokacin da ta fara shiga siyasa, ba wai kawai tana fafatawa da masu adawa da manufofinta ba ne, tana kuma ƙoƙarin karya wani tunani da ya yi ƙarfi a cikin al’umma cewa siyasa ba ta mata ba ce. Wannan ya sa sau da dama ba a yi mata hukunci kan abin da ta faɗa kaɗai ba, ana kuma yi mata hukunci ne saboda ita mace ce da ta kuskuren tsayawa a gaban jama’a tana ƙalubalantar abin da aka saba.
A wancan lokaci, fitowar mace tana jawaban siyasa abin mamaki ne ga mutane da dama. Wasu na kallonta a matsayin wadda ta karya al’ada, wasu kuma suna ganin ta yi watsi da matsayin da al’umma ta tanadar wa mata. Saboda haka, kalaman da ta yi kan ilimin ‘ya’ya mata, auren yara da ‘yancin mata sun jawo mata suka da ƙiyayya fiye da yadda za su iya jawo wa namiji a irin wannan yanayi.
Kasancewarta mace ta kuma sa cin zarafin da ta fuskanta ya fi ɗaukar hankali. Rahotanni sun nuna cewa a lokacin wasu daga cikin tsare-tsaren da aka yi mata, ta sha azabtarwa da cin mutunci ta hanyoyin da aka yi niyyar karya mata gwiwa da kunyata ta. Amma maimakon hakan ya sa ta janye daga gwagwarmayarta, sai ta mayar da wannan wahala wani ɓangare na farashin da ta yarda ta biya domin kare abin da ta yi imani da shi.
A gefe guda kuma, ta kasance uwa da mace mai nauyin iyali. Duk da haka, ba ta bari waɗannan nauye-nauye su hana ta ci gaba da hidimar al’umma ba. Wannan ya nuna irin ƙalubalen da mata masu shiga harkokin jama’a ke fuskanta, domin galibi ana sa ran su cika dukkan nauyin gida tare da fuskantar irin wahalhalun da aikin jama’a ke tattare da su.
Rayuwar Gambo Sawaba ta nuna cewa akwai lokutan da mace ba ta fuskantar ƙalubale saboda ra’ayinta kaɗai ba, sai saboda jinsinta. Amma abin da ya fi ɗaukar hankali shi ne yadda ta ƙi yarda wannan ya zama dalilin ja da baya. Ta ci gaba da tsayawa kan abin da ta yi imani da shi har zuwa ƙarshen rayuwarta, abin da ya sa ta zama abin koyi ga mata masu neman sauyi a Najeriya da ma Afirka baki ɗaya.
Darussan da rayuwar Hajiya Gambo Sawaba ke koyarwa:
Ba kowane mutum ne ke iya sauya alƙiblar tarihi ba, amma rayuwar Hajiya Gambo Sawaba ta tabbatar da cewa mutum ɗaya na iya zama tushen sauyin da zai amfani al’umma na tsawon shekaru. Darasi na farko da rayuwarta ke koyarwa shi ne cewa jajircewa kan abin da mutum ya yi imani da shi na iya haifar da sauyi, ko da kuwa ba a ga sakamakonsa nan take ba. Ta shafe shekaru tana fuskantar ƙalubale, amma ba ta yi rayuwa domin kanta kaɗai ba; ta rayu ne domin ganin al’umma ta samu ci gaba.
Rayuwarta ta kuma nuna cewa ilimi bai tsaya ga zama a cikin aji kawai ba. Duk da cewa ba ta samu damar yin dogon karatun boko ba, ta fahimci muhimmancin ilimi fiye da mutane da dama da suka yi karatu mai zurfi. Wannan ne ya sa ta dage wajen ganin ‘ya’ya mata sun samu damar zuwa makaranta, domin ta fahimci cewa ilimi shi ne ginshiƙin da ke ba mace damar kare mutuncinta, bunƙasa rayuwarta da kuma ba da gudunmawa ga ci gaban ƙasa.
Wani babban darasi shi ne cewa shugabanci ba ya fara wa da mukami. Gambo Sawaba ta zama jagora ne saboda irin tasirin da ta yi a rayuwar mutane, ba saboda kujerar gwamnati da ta riƙe ba. Ta nuna cewa shugaba na gaskiya shi ne wanda ke amfani da muryarsa wajen kare marasa ƙarfi, ba wanda ke jiran a ba shi iko kafin ya yi abin da ya dace.
Haka kuma, rayuwarta ta tunatar da mata cewa kada su bari tsoro ko ƙalubalen rayuwa su kashe burinsu. Ta fuskanci rashin iyaye tun tana da ƙuruciya, ta ɗanɗani auren ƙuruciya, ta sha tsarewa da cin zarafi, amma ba ta bari waɗannan matsaloli su ayyana ƙarshen rayuwarta ba. Maimakon haka, ta mayar da su darussan da suka ƙara mata ƙarfin gwiwar ci gaba.
Ga al’umma kuwa, tarihin Gambo Sawaba yana nuna muhimmancin bai wa mata dama. Yayin da aka ba mace damar bayyana baiwarta, ba ita kaɗai ce ke cin gajiyar hakan ba, har da iyali, al’umma da ƙasa baki ɗaya. Yawancin abubuwan da ake ɗauka a matsayin ci gaba a yau sun samo asali ne daga jajircewar mutanen da suka tsaya tsayin daka a lokacin da ba a fahimce su ba.
Daga ƙarshe, Hajiya Gambo Sawaba ba ta bar wa Najeriya manyan gine-gine ko ɗimbin dukiya ba. Abin da ta bari shi ne wani tarihi da ya tabbatar da cewa ƙarfin zuciya, kishin al’umma da sadaukar da kai na iya rayuwa fiye da shekaru. Sunanta ya ci gaba da kasancewa cikin jerin mutanen da suka taimaka wajen sauya yadda ake kallon rawar mata a Arewacin Najeriya, kuma wannan gado ne da lokaci ba zai iya gogewa ba.
A yau, duk lokacin da aka ga mace tana jagoranci, tana shiga siyasa, tana fafutukar kare haƙƙin al’umma ko kuma tana amfani da muryarta wajen neman adalci, ya kamata a tuna cewa irin wannan tafiya ba ta fara a yau ba. Akwai mata da suka biya farashinta tun shekaru da dama da suka gabata. Hajiya Gambo Sawaba na daga cikin fitattun mata da suka share wannan hanya.
Saboda haka, girmanta ba ya ta’allaka ne kan yawan shekarun da ta rayu ko kuma yawan muƙaman da ta riƙe. Girmanta yana cikin irin rayuwar da ta yi, gwagwarmayar da ba ta yi wa kanta kaɗai ba, da kuma ƙofofin da ta buɗe wa dubban mata da suka zo bayanta. Wannan shi ne abin da ya sa, shekaru bayan rasuwarta, har yanzu ana ambaton Gambo Sawaba a matsayin ɗaya daga cikin fitattun jaruman mata da tarihin Arewacin Najeriya ya taɓa samarwa.
