Daga MAHDI MUSA MUHAMMAD
Gwamnatin Tarayyar Nijeriya ta gabatar da rijiyoyin mai da iskar gas guda 40 ga masu zuba jari a ƙarƙashin shirin bayar da lasisin haƙo albarkatun man fetur na shekarar 2026, yayin da take ƙoƙarin jawo sababbin jarin kuɗi zuwa ɓangaren bincike da haƙo ɗanyen mai da iskar gas.
Babbar Jami’ar Hukumar Kula da Ayyukan Haƙo Man Fetur ta Nijeriya (NUPRC), Oritsemeyiwa Eyesan, ce ta bayyana hakan a wajen baje kolin kayayyaki da taron tattaunawa kan makamashi na ADIPEC na shekarar 2026, da aka gudanar a birnin Abu Dhabi na ƙasar Haɗaɗɗiyar Daular Larabawa. Ta yi kira ga masu zuba jari na ƙasashen duniya da su yi amfani da damar da Nijeriya ke bayarwa, musamman ganin yadda yanayin zuba jari a ƙasar ke samun sauƙi da ingantawa. Eyesan ta sanar da cewa za a buɗe shafin intanet ɗin neman lasisin a hukumance a ranar 20 ga Nuwamba, 2026. Ta kuma bayyana fatan cewa shirin zai jawo hankalin ɗimbin masu zuba jari.
Ta yi wannan jawabi ne a ranar Litinin yayin wani taron tattaunawa da aka gudanar ƙarƙashin taken, “Ikon mallakar makamashi a duniyar da ke da alaƙa: Daidaita muradun ƙasa, kasuwanni da tsaron duniya.”
Ta ce Nijeriya ta samar da tsarin haraji da kuɗaɗen gwamnati mai jan hankali, tare da inganta tsaro da matakan rage kuɗaɗen gudanar da ayyuka, domin ƙara wa ƙasar gogayya a fafutukar da ake yi ta jawo jarin bincike da haƙo mai da iskar gas a duniya. A cewarta, gwamnati na sa ran masu zuba jari za su yi amfani da damarmakin da rijiyoyin 40 da aka gabatar za su samar. Ta ce, “Muna sa ran masu zuba jari za su karkata akalarsu zuwa Nijeriya. Za mu sake gudanar da zagayen bayar da lasisin hako mai, kuma za mu buɗe shafin neman lasisin a ranar 20 ga Nuwamba. Muna sa ran samun masu zuba jari da ke da sha’awa, domin yanayin zuba jari a ƙasar ya fi yadda yake a baya jan hankali da gasa.”
Babbar jami’ar hukumar ta ƙara da cewa gwamnati ta samar da wasu rangwame da tallafi, tare da ƙarfafa yanayin gudanar da harkokin kasuwanci, domin ƙarfafa gwiwar masu zuba jari su zuba kuɗaɗensu a masana’antar mai da iskar gas ta ƙasar.
Ta danganta ingantuwar yanayin zuba jari a Nijeriya da Dokar Masana’antar Man Fetur ta 2021 (PIA), da kuma wasu umarnin zartarwa da Shugaba Bola Tinubu ya sanya wa hannu. Eyesan ta bayyana cewa tsakanin shekarar 2021 zuwa 2026, hukumar ta gudanar da aƙalla zagayen bayar da lasisi guda huɗu cikin nasara, waɗanda ta ce sun taimaka wajen jawo jarin kuɗi zuwa ɓangaren. Ta ce wannan ya bambanta da yadda ake gudanar da harkokin kafin kafa dokar PIA, lokacin da ba a cika gudanar da zagayen bayar da lasisin ba.
Baya ga haƙo ɗanyen mai, Eyesan ta ce ɗimbin arzikin iskar gas da Nijeriya ke da shi na daga cikin manyan damarmakin da masu zuba jari za su iya amfani da su. Ta bayyana cewa Nijeriya na da iskar gas da aka tabbatar da adadinta wanda ya kai kusan tiriliyan 215 na ƙafafu masu siffar murabba’i, amma duk da haka ƙasar na samar da kusan ƙafafu masu siffar murabba’i biliyan bakwai ne kawai a kowace rana.
Ta ce ayyukan samar da ababen more rayuwa da ake gudanarwa da waɗanda aka tsara yi za su taimaka wajen buɗe damar amfani da wannan arziki, tare da mayar da Nijeriya babbar ƙasa mai samar da iskar gas ga kasuwannin cikin gida, na yankin Afirka da ma na ƙasashen duniya.
A cewarta, wasu manyan ayyukan samar da ababen more rayuwa da aka kammala kwanan nan za su inganta samar da iskar gas a Nijeriya da sauran ƙasashen yankin. Haka kuma, bututun iskar gas da aka tsara ginawa daga Nijeriya zuwa Maroko ta gabar Tekun Atlantika, da kuma bututun iskar gas na hamadar Sahara, za su buɗe wasu sabbin damarmakin fitar da iskar gas zuwa ƙasashen waje. Ta ce, “Alamun samun nasara sun riga sun bayyana. Dangane da ababen more rayuwar iskar gas kuwa, mun kammala wasu manyan ayyuka da za su taimaka wajen samar da iskar gas a cikin Nijeriya da sauran ƙasashen yankin.”
Eyesan ta jaddada cewa gasar neman jarin da ake yi a duniya a fannin makamashi na ƙara tsananta, yayin da ƙasashe da dama ke ƙoƙarin jawo kuɗaɗen masu zuba jari zuwa masana’antun makamashinsu. Ta ce, Nijeriya na mayar da martani ta hanyar magance matsalolin da masu zuba jari ke dubawa kafin su amince su zuba kuɗaɗensu, musamman haɗarin tangardar aiwatar da ayyuka, tsadar gudanar da manyan ayyuka, jinkiri da kuma rashin tabbas a dokoki da ƙa’idojin gudanarwa. Ta jaddada cewa rage waɗannan matsaloli na da matuƙar muhimmanci wajen jawo jarin da ake buƙata domin bunƙasa ɗimbin albarkatun mai da iskar gas da Nijeriya ke da su.
