Daga MAHDI MUSA MUHAMAMD
Gwamnatin Tarayya ta bayyana cewa ta’addanci a Arewa maso Yammacin Nijeriya ya fi alaƙa da neman kuɗi da wasu moriyar tattalin arziki fiye da aƙida. Wannan na zuwa ne a daidai lokacin da hukumomin tsaro ke ƙara sauya salon yaƙi da matsalar rashin tsaro a yankin.
Mai gudanarwa na Cibiyar Yaƙi da Ta’addanci ta ƙasa (NCTC), Manjo-Janar Adamu Laka, ne ya bayyana hakan a wani taron tattaunawa kan dabarun daƙile tashe-tashen hankula a Arewa maso Yamma da Arewa ta Tsakiya, wanda aka gudanar a Abuja. Laka ya ce, yayin da ta’addanci a Arewa maso Gabas ya ɗauki wani sabon salo, a Arewa maso Yamma kuwa, ayyukan ƙungiyoyin masu ɗauke da makamai sun ƙara karkata zuwa neman kuɗi da sauran moriyar abin duniya.
A cewarsa, dogaro da farmakin soji kaɗai ba zai kawo ƙarshen matsalar rashin tsaro ba. Ya jaddada buƙatar haɗa hare-haren soji da sauran matakan da ba na yaƙi kai tsaye ba, tare da haɗin gwiwar hukumomin gwamnati da sauran masu ruwa da tsaki. Ya ce hukumomin tsaro sun samu nasarori ta hanyar gudanar da ayyukan haɗin gwiwa, ciki har da wasu samame da aka kai a Jihar Katsina a watan Satumban 2026.
Laka ya ƙara da cewa, bayan samun wasu nasarori a Arewa maso Gabas, an karkata hankali sosai kan Arewa maso Yamma da Arewa ta Tsakiya. Ya ce wannan na daga cikin muhimman batutuwan da gwamnatin Shugaba Bola Tinubu da mai ba shugaban ƙasa shawara kan harkokin tsaro ke bai wa muhimmanci.
ƙungiyoyin masu ɗauke da makamai na samun kuɗaɗen gudanar da ayyukansu ta hanyar aikata laifuka. Wani babban mai bincike a Cibiyar Nazarin Rikice-rikice ta Bonn da ke Jamus, Dakta Oyewole Oginni, ya bayyana cewa ƙungiyoyin masu ɗauke da makamai a Arewa maso Yamma suna ƙulla alaƙa da ƙungiyoyin masu aikata laifuka domin samun kuɗaɗen gudanar da ayyukansu.
Ya ce wannan alaƙa ta haɗa da tattaunawa da ’yan bindiga, haɗa baki wajen satar mutane, musayar waɗanda aka sace da kuma raba kuɗin fansa da aka karɓa. A cewarsa, ya kamata hukumomi su zurfafa bincike domin gano yadda ake rarraba kuɗaɗen fansa, waɗanda ke samar wa masu aikata laifukan makamai da kuma mutanen da ke cin moriyar waɗannan ayyuka.
Oginni ya kuma nuna cewa haƙar ma’adinai ba bisa ƙa’ida ba, musamman zinariya, na daga cikin hanyoyin da ake samun kuɗaɗen ɗaukar nauyin ayyukan ƙungiyoyin masu ɗauke da makamai. Ya bayyana cewa a wasu wurare masu arzikin ma’adinai, ana ɗaukar wasu mazauna yankunan aiki domin haƙo ma’adinan a madadin waɗannan ƙungiyoyi.
Ya ce satar mutane domin neman kuɗin fansa ta rikiɗe zuwa wata babbar sana’ar laifi, inda waɗanda ke karɓa ko rarraba kuɗin fansar ba lallai ne su kasance waɗanda suka yi garkuwa da mutanen ba. Saboda haka, ya jaddada cewa yaƙi da rashin tsaro na buƙatar gano dukkanin hanyoyin samun kuɗaɗen da ke ɗaukar nauyin ayyukan masu aikata laifuka, ba wai mayar da hankali kan waɗanda ke ɗauke da makamai kawai ba.
Rundunar ’Yan Sandan Jihar Benuwe ta bayyana cewa ta kuɓutar da mutane 29 da aka yi garkuwa da su, tare da kama wasu baƙi 34 da ake zargin suna gudanar da ayyukan ɓoye da kuma wasu mutum 14 da ake zargi da aikata laifuka a cikin watan Oktoban 2026.
Kwamishinan ’Yan Sandan jihar, Cletus C. N. Nwadiogbu, ne ya bayyana hakan yayin wani taron manema labarai da aka gudanar a Makurdi ranar Laraba. Ya ce jami’an rundunar sun kama ’yan ƙasar Kamaru 16 a Otukpo, da kuma ’yan Nijar 18 a Orokam. A cewarsa, ana binciken halaccin zamansu a Nijeriya da kuma dalilan zirga-zirgarsu.
Nwadiogbu ya ce a yayin ayyukan da rundunar ta gudanar kan masu aikata laifuka da waɗanda ake zargin ’yan ƙungiyoyin asiri ne, an kuma ƙwato bindigogi ƙirar gida guda bakwai da alburusai guda 16. Ya ƙara da cewa, an kashe wani mutum da ake zargin ɗan bindiga ne yayin wani artabu da jami’an tsaro a ƙaramar hukumar Katsina-Ala.
Kwamishinan ya kuma bayyana cewa daga cikin laifukan da ake bincike a kansu akwai zargin cin zarafin yara da ya yi sanadin mutuwa, wani mummunan hari da ake zargin wasu ’yan ƙungiyar asiri sun kai a Makurdi, da kuma zargin lalata da yarinya ’yar shekara 10 a ƙaramar hukumar Ado.
Ya ce ana ci gaba da gudanar da bincike kan waɗannan lamura domin gano gaskiyar abin da ya faru da kuma ɗaukar matakan da suka dace bisa doka. Kwamishinan ya jaddada cewa rundunar na aiki tare da sauran hukumomin tsaro, jami’an sa-kai na yankuna da shugabannin al’umma domin ƙarfafa yaƙi da laifuka. Ya buƙaci mazauna jihar da su kasance masu sanya ido, tare da kai rahoton duk wani bayani mai inganci da zai taimaka wa jami’an tsaro. Ya kuma tabbatar wa al’umma cewa rundunar za ta ci gaba da kare rayuka da dukiyoyi tare da gurfanar da waɗanda aka tabbatar sun aikata laifuka a gaban shari’a.
