A zaman karo na 81 na Babban Taron Majalisar ɗinkin Duniya (UNGA) da aka gudanar a New York a makon jiya, aƙalla tawagogin ƙasashe 77 sun fice daga zauren yayin da Firaministan Isra’ila, Benjamin Netanyahu, ke shirin gabatar da jawabinsa. Ficewar tawagogin ya kasance wata alama ta nuna adawa da ayyukan sojin Isra’ila a Gaza tun watan Oktoban 2023. Sai dai bai kamata a ɗauki ƙasashen da suka ci gaba da zama a zauren, ciki har da China da wasu ƙasashen Tarayyar Turai, a matsayin masu goyon bayan ayyukan Isra’ila ba.
Ficewar tawagogin a ranar Alhamis, 24 ga Satumba, ya ƙara fito da yadda Isra’ila ke fuskantar suka da matsin lamba a fagen ƙasa da ƙasa, tare da sake jawo hankalin duniya kan mummunan halin da Gaza ke ciki. Adadin mutanen da aka kashe ya kai 73,928, yayin da wasu 175,030 suka jikkata, a cewar alƙaluman da aka gabatar. Dubban wasu kuma ba a san inda suke ba, kuma ana tsammanin sun mutu. Bugu da ƙari, an lalata kusan kashi 90 cikin 100 na muhimman ababen more rayuwa na fararen hula a yankin, yayin da Majalisar ɗinkin Duniya ta kiyasta cewa sake gina Gaza zai iya cin kusan Dala biliyan 70.
Dangane da wasu daga cikin abubuwan da ake zargin an aikata a Gaza, Kotun Hukunta Manyan Laifuka ta Duniya (ICC) ta bayar da sammacin kama Netanyahu da tsohon Ministan Tsaron Isra’ila, Yoav Gallant, a watan Nuwamban 2024. Kotun ta ce akwai isassun dalilai na zargin su da alhakin wasu laifukan yaƙi da laifukan cin zarafin bil’adama.
Mun yarda da ra’ayin Magajin Garin New York, Zohran Mamdani, wanda kafin ziyarar Netanyahu ya bayyana shi da kalmomin “mai aikata laifukan yaƙi” tare da zarginsa da taka muhimmiyar rawa wajen abin da ya kira mummunan kisan ƙare dangi da ake yi wa Falasɗinawa.
Duk da haka, Gwamnatin Amurka ƙarƙashin Donald Trump, wadda ita ce babbar mai goyon bayan Isra’ila a fagen ƙasa da ƙasa kuma mai samar mata da makamai, ta ci gaba da mara wa gwamnatin Netanyahu baya.
Bayyanar Netanyahu a Majalisar ɗinkin Duniya, ficewar tawagogin da ta gabaci jawabinsa, da zanga-zangar da Amurkawa suka gudanar kan manufofin gwamnatinsa, duk sun haifar da wata tambaya mai muhimmanci: Me ya kamata ya biyo bayan taron UNGA domin a kawo ƙarshen rikicin Gaza?
A zahiri, mafi yawan abin da ya kamata a yi an riga an san shi. Abin da ya fi ƙaranci shi ne ƙudurin siyasa da zai sa a aiwatar da abin da duniya ta daɗe tana kira da a yi.
A wannan batu, muna tare da ra’ayin Shugaban Falasɗinawa, Mahmoud Abbas, wanda ya gabatar a jawabinsa ga UNGA a ranar 24 ga Satumba. Bayan Amurka ta hana shi bizar shiga ƙasar, an tilasta masa gabatar da jawabinsa ga taron ta hanyar bidiyon da aka riga aka ɗauka daga Ramallah.
Abbas ya yi gargaɗin cewa rayuwar al’ummar Falasɗinawa na fuskantar babbar barazana, yana kuma kira ga duniya da ta hana sake faruwar Nakba, wato wani sabon gagarumin korar Falasɗinawa daga gidajensu da ƙasarsu.
Ya ce abubuwan da ke faruwa a Gaza, Yammacin Kogin Jordan da Gabashin Kudus wani ɓangare ne na babban shiri da ake zargin manufarsa ita ce korar Falasɗinawa daga ƙasarsu. Ya kuma tambayi tsawon lokacin da ƙasashe za su ci gaba da yin shiru ko kuma su ci gaba da samar wa Isra’ila makamai.
Abbas ya yi maraba da shirin zaman lafiya mai abubuwa 20 da Trump ya gabatar, da kuma ƙudurin Majalisar Tsaron Majalisar ɗinkin Duniya mai lamba 2803. Sai dai ya zuwa yanzu, babu wani gagarumin sauyi da ya bayyana a ƙasa sakamakon waɗannan matakai.
Saboda haka, mataki na gaba ya kamata ya mayar da hankali kan kawo ƙarshen hare-haren sojin Isra’ila, sake haɗa Gaza da Yammacin Kogin Jordan ƙarƙashin gwamnati guda ta Falasɗinawa, da kuma dakatar da ayyukan kafa matsugunan Yahudawa da ke ƙara rage yiwuwar kafa ƙasar Falasɗinu mai cin gashin kanta.
A Blueprint Manhaja, muna ganin cewa mafitar ƙasashe biyu da aka shafe shekaru ana tattaunawa a kai ita ce tsarin da ya fi dacewa a ci gaba da dubawa wajen neman mafita mai ɗorewa ga rikicin.
Aƙalla ƙasashe 160 sun riga sun amince da Falasɗinu a matsayin ƙasa. Sauran ƙasashen da ba su yi hakan ba ya kamata su yi la’akari da amincewa da ita tare da mara wa cikakkiyar zama mamba a Majalisar ɗinkin Duniya baya.
Sai dai kamar yadda Abbas ya bayyana, ƙare mafitar ƙasashe biyu ba zai yiwu ba matuƙar ba a ƙare ƙasar Falasɗinawa da mutanenta daga ƙarin ƙwace musu ƙasa da matsugunai ba.
Amurka da sauran ƙasashen da ke goyon bayan Isra’ila ya kamata su fahimci cewa ci gaba da amfani da ƙarfi da manufofin faɗa ba su ne hanyar samar da zaman lafiya mai ɗorewa ba.
Manufofin Netanyahu ma na ci gaba da jawo wa Isra’ila ƙarin suka a fagen ƙasa da ƙasa, ciki har da cikin Amurka kanta. Tsohon Jakadan Amurka a Isra’ila, Dan Shapiro, kwanan nan ya bayyana raguwar matsayin Isra’ila a idon jama’ar Amurka a matsayin abin da ba a taɓa ganin irinsa ba, tare da yin tambaya kan irin rawar da Netanyahu zai iya takawa a duk wata mafita da za a samar wa rikicin Gaza.
Ci gaba da goyon bayan Amurka ga ayyukan gwamnatin Netanyahu a Gaza da Yammacin Kogin Jordan da Isra’ila ke mamaye da shi na iya ƙara jefa mafitar ƙasashe biyu cikin wani hali na rashin tabbas.
Saboda haka, babban darasin da ya kamata duniya ta ɗauka daga zaman karo na 81 na Majalisar ɗinkin Duniya shi ne buƙatar sabunta ƙudurin ƙasashen duniya na aiwatar da ƙudurorin Majalisar ɗinkin Duniya kan Falasɗinu, kare fararen hula na Falasɗinawa da kuma daƙile manufofin da ke ƙara tsawaita rikicin.
A ƙarshe, abin da Gaza ke buƙata ba ƙarin jawabai kawai ba ne. Abin da take buƙata shi ne matakin da zai mayar da ƙudurin Majalisar ɗinkin Duniya zuwa aiki, ya ƙare rayukan fararen hula, ya tabbatar da mutuncin Falasɗinawa, tare da buɗe hanyar samun zaman lafiya mai ɗorewa.
