Daga SANI AHMAD GIWA a Abuja
Kakakin Majalisar Wakilai, Rt. Hon. Abbas Tajudeen, ya ce, Majalisa ta 10 a ƙarƙashin jagorancinsa ta ɗauki matakai da nufin tabbatar da ayyukan da tsarin mulki ya amince da su ga masarautun gargajiya da kuma cin gashin kan ƙananan hukumomi a Nijeriya.
Shugaban Majalisar, wanda ya bayyana hakan a wajen bikin kwana biyu na ‘taron mako’ da ake yi na murnar cika shekaru 10 da kafuwar Majalisar ta 10, ya ce, a cigaba da manufofin majalisar na kafa wasu kwamitoci na musamman guda biyu da za su tafiyar da aikin na aiwatar da ’yancin gashin kai ga ƙananan hukumomi da kuma ba da izini ga cibiyoyin gargajiya a Nijeriya.
“Majalisa ta 10 a ƙarƙashin jagorancina za ta yi iyakacin ƙoƙarinta wajen bai wa sarakunan gargajiya a yayin aikin gyaran kundin tsarin mulkinmu. A baya an yi gyare-gyare da dama don ba wa sarakunan gargajiya amincewa da kundin tsarin mulki, amma ba su taɓa ganin haske ba.
“Saboda yawancinmu a majalisar da gaskiya mun yi imanin cewa cibiyoyin gargajiya su ne ƙashin bayan al’ummarmu, mun yi imanin cewa za a inganta jin daɗin jama’armu tare da rawar da za ta taka wajen bin doka da oda.
“Mun kuma yi imanin cewa tsaron ƙasarmu zai ƙara inganta idan aka bai wa cibiyoyin gargajiya nagartattun ayyuka. Wannan shine dalilin tun farko, mun yanke shawarar ƙirƙirar kwamitoci, guda biyu daban-daban, a zahiri. Daya daga cikinsu shi ne kwamitin kula da cibiyoyi na gargajiya da ke tafiyar da aikin ba wa cibiyoyin gargajiya amincewa da doka a wannan gyara na kundin tsarin mulkin da ke tafe. Na biyu kuma shi ne Kwamitin Jihohi da Kananan Hukumomi,” inji shi.
Kakakin Majalisa Abbas ya ƙara da cewa, “idan har muka tashi tsaye kan gyaran kundin tsarin mulkin da ake yi, dole ne a yi la’akari da gwamnatocin jihohi da majalisun jihohi da ƙananan hukumomi da kansilolinsu. Wannan shi ne dalilin da ya sa mu ka yanke shawarar cewa wani kwamitin da ke kula da al’amuran jihohi da ƙananan hukumomi ya shigo cikinsa.
“Waɗannan kwamitocin biyu, mun yi imanin, za su tafiyar da tsarin tuntuɓar masu ruwa da tsaki a jihohin don tabbatar da cewa an cimma burin cin gashin kan ƙananan hukumomi.”
Waɗanda suka bayar da gudunmawa a tattaunawar a matsayin masu gabatar da ƙara sun haɗa da sarakunan gargajiya ƙarƙashin jagorancin Etsu Nupe Alhaji Yahaya Abubakar, shugaban majalisar sarakunan jihar Neja, wanda ya tuno da tarihin cibiyoyi na gargajiya a Nijeriya.
Ya ƙara da cewa a lokacin mulkin mallaka, an riga an kafa cibiyar gargajiya, shi ya sa ‘yan mulkin mallaka ke bi ta wannan hukuma domin gudanar da ƙa’idojinsu.
“Don haka mu na kira ga wannan Majalisar da ta yi amfani da aikin sake duba kundin tsarin mulkin ƙasar nan don sake dawo da ayyukan cibiyoyi na gargajiya a ƙasar nan, ta yadda za mu taimaka wa gwamnatoci a dukkan matakai wajen sanya ido da kuma tabbatar da tsaro da zaman lafiya a sassanmu daban-daban.”
Har ila yau, abin da ya shafi cibiyoyin gargajiya da ke da matsayin tsarin mulki shine ƙungiyar lauyoyin Nijeriya da shugaban ƙasa, Yakubu Maikyau (SAN) ya wakilta, wanda ya buƙaci shugabannin majalisar dokoki ta 10 da su sake duba duk wasu abubuwan da suka shafi doka da na doka da ke kawo cikas ga cimma cikakkiyar damar da cibiyoyin gargajiya a ƙasar.
Ya kuma yaba wa shugaban majalisar bisa jajircewar da aka yi na dawo da cibiyoyi na gargajiya a zamaninsu ta hanyar sassaka musu muƙamai a cikin kundin tsarin mulkin ƙasar, ba tare da taɓarɓarewar ‘yan siyasa ba.
Ya yi nuni da cewa, domin irin waɗannan ayyuka su kasance masu inganci da ɗorewa, dole ne kundin tsarin mulki ya kula da batun samar da ayyukan yi ga sarakunan gargajiya, waɗanda a cewarsa a halin yanzu ‘yan siyasa suna cikin halin ƙunci.
Sauran mahalarta taron da suka wakilci sauye-sauyen gargajiya daga sassa daban-daban na ƙasar, da kuma ‘yan majalisar sun kuma gabatar da batun amincewa da cibiyoyin gargajiya da kundin tsarin mulkin ƙasar ya ba su domin ƙara ƙaimi ga ƙoƙarin gwamnati na wanzar da zaman lafiya da tsaro.
