Daga MAHDI MUSA MUHAMMAD
Mataimakin Shugaban ƙasa Kashim Shettima ya bayyana cewa Nijeriya na iya buƙatar kimanin Naira Tiriliyan 1 a duk shekara don ci gaba da ɗaukar nauyin shirin ciyarwa a makarantu.
Mataimakin shugaban ƙasar ya bayyana hakan ne a Abuja a ƙarshen makon da ya gabata a yayin taron siyasa na ƙasa kan samar da tsari da aiwatar da shirin ciyar da yara ƙanana a gida da ƙungiyar ActionAid Nigeria ta shirya.
Shettima wanda ya samu wakilcin mai baiwa shugaban ƙasa shawara kan harkokin tattalin arziki, Dr. Tope Fasua, ya jadadda cewa, bai kamata a kalli shirin a matsayin wani nauyi na kuzi ba, a’a, a matsayin wani shiri na saka hannun jari a fannin gina ƙasa, tare da samun rabo mai yawa na zamantakewa, tattalin arziki da tsaro.
“Gwamnatin Tarayya ta amince cewa ɗorewar harkokin ƙasa na iya buƙatar kusan naira tiriliyan ɗaya a duk shekara. Amma wannan ba farashi ba ne, zuba jari ne na gina ƙasa mai ɗimbin nasarorin zamantakewa, tattalin arziki da tsaro,” inji shi.
Shettima ya bayyana cewa gwamnatin shugaba Bola Tinubu ta tsaya tsayin daka wajen ganin cewa babu wani yaro ɗan Nijeriya da zai koyi karatu cikun yunwa. Ya ce an tsara shirin ne domin amfanin manoma kai tsaye, da ƙarfafa tsarin abinci na gida, da kuma rage raɗaɗin talauci.
Ya yi nuni da cewa, a kwanan baya gwamnati ta ƙaddamar da shirin ciyar da makarantu na Alternate Education da Renewed Hope, wanda ya shafi marasa galihu da kuma waɗanda ba sa zuwa makaranta, da burin cimma masu cin gajiyar miliyan 20 nan da shekarar 2026.
A cewarsa, ciyar da ‘ya’yan makaranta, ba wai taimakon jama’a ba ne, har ma da kayan aikin tsaron ƙasa.
“Kowane abinci mai zafi da aka yi a cikin aji shi ne shinge ga ɗaukar ma’aikata cikin tashin hankali, ƙarfafa kasancewar jihar, da kuma alƙawarin bege inda yanke ƙauna zai iya samun tushe. Idan farashin keɓance rashin tsaro ne, to rabon shigar shi ne zaman lafiya,” inji Shettima.
Mataimakin shugaban ƙƙsar ya bayyana cewa, a yayin da gwamnatin tarayya ke ƙara haɓaka harkar yaɗa labarai a faɗin ƙasar nan, tana kuma ƙara ƙarfafa gwiwar mallakar jihar ta hanyar faɗaɗa shirin tun daga tushe, musamman a yankunan da ke fama da talauci, da ƙarancin shiga da kuma fama da rikici.
Ya yi hasashen cewa nan da shekarar 2026, Nijeriya za ta samu azuzuwan da babu yunwa, da baiwa miliyoyin mata masu ƙaramin ƙarfi ƙarfi, da faɗaɗa kuɗaɗen shiga na karkara ta hanyar bukatar kayan amfanin da Nijeriya ke nomawa, da kuma gina tsarin da za a riƙa amfani da su wajen daƙile matsalar leƙen asiri tare da ƙara amincewa da jama’a.
Shettima ya kuma buƙaci gwamnonin da su ƙara nuna himma ta hanyar ba da kuɗaɗe ga ƙananan hukumomi, daidaita saye da kayayyakin amfanin gona na cikin gida, da aiwatar da tsare-tsare na gaskiya da riƙon amana.
Ya kuma gayyaci ’yan wasa masu zaman kansu da su saka hannun jari a cikin kayan aiki, ajiyar kaya, sarrafa abinci, da fasahar biyan kuɗi, tare da lura da cewa an tabbatar da dawowar saboda buƙatun abinci na makaranta zai ci gaba da wanzuwa.
A nasa jawabin, Daraktan ƙungiyar ActionAid a Nijeriya ya jaddada cewa, samar da cikakken tsarin ciyar da makarantu zai taimaka wajen cike gibin abinci mai gina jiki da talauci a ƙasar.
Ya yi kira ga Gwamnatin Tarayya da ta samar da kuɗaɗe masu ɗorewa, na zobe don shirin, gami da gudunmawar da doka ta tanada daga Kwamitin Kasafin Kuɗi na Tarayya (FAAC), Hukumar Ilimi ta Duniya (UBEC), da Asusun Tallafawa Manyan Makarantu (TETFund).
Shugaban ActionAid ya kuma yi kira da a ƙara ƙarfafa haɗin gwiwa da gwamnatocin jihohi, kamfanoni masu zaman kansu, da abokan hulɗar ci gaba, tare da tabbatar da cewa manoma, mata ‘yan kasuwa, da kuma al’ummomin yankin sun kasance a tsakiyar shirin.
“Dole ne gwamnati ta himmatu wajen gina tsarin ciyar da makarantu wanda zai kawo sauyi,” inji shi.
