*Etsu Nupe ya yaba wa Bluprint
*Tinubu na da cikakken goyon baya ga ’yancin ’yan jarida, inji Minista Idris
*Gwamnatin Tarayya ta ƙalubalanci kiwo sakaka
*Kwazo a jagoranci ne ke nuna haƙiƙanin martaba, inji Manajan Daraktan Blueprint
Daga SANI AHMAD GIWA a Abuja
An samu gagarumar nasarar gudanar da taron shekara-shekara, wanda kamfanin gungun jaridun Bluerint ke shiryawa a ranar Talatar da ta gabata, inda ƙwararru, masana da masu ruwa da tsaki suka bajekolin basirarsu a taron, wanda ya fi mayar da hankali kan bunƙasa harkokin kiwo a Nijeriya baya ga karrama zaƙaƙuran da suka fi yin fiice a shekarar.
Mai ba wa Shugaban ƙasa shawara na musamman kuma ko’odineta na ƙasa kan sake fasalin kiwon dabbobi, Farfesa Attahiru Jega, ya yi gargaɗin cewa idan ba tare da tsare-tsare da ɗorewar zuba jari a fannin kiwon dabbobi a Nijeriya ba, nan ba da daɗewa ba ƙasar za ta iya fuskantar ƙarancin sinadarin gina jiki, da ara taɓarɓarewar abinci, da kuma barazana ga rayuwar miliyoyin jama’a a yankunan karkara.
Jega, da yake jawabi a taron lacca da bada lambar yabo na shekara-shekara na Kamfanin Jaridar Blueprint wanda aka gudanar a ranar Talata a Abuja, ya ce bincike ya nuna cewa sauye-sauyen al’umma da kuma abubuwan da ake so na abinci an saita su don sanya matsin lamba da ba a taɓa ganin irinsa ba a tsarin kiwon dabbobin Nijeriya a cikin shekaru masu zuwa.
A cewar wani hasashe, ya ce, nan da shekarar 2050, al’ummar Nijeriya za su kai kusan miliyan 400, inda za ta zama ƙasa ta uku mafi yawan al’umma a duniya.
Jega ya ƙara da cewa, wannan ƙaruwar yawan naman kaji da kashi 250 cikin 100, naman kaji zai kai kashi 117% da kuma faɗaɗa samar da madara da kashi 577 cikin 100 don biyan buƙatun amfanin gida, don haka akwai buƙatar yin garambawul a fannin kiwo.”
“Waɗannan alƙaluma ba zato ba ne, alamu ne ya nuna hakan.
“Idan ba tare da shirin saka hannun jari na dogon lokaci a tsarin dabbobi ba, Nijeriya na iya fuskantar ƙarancin sinadaram gina jiki, ƙara ƙarancin abinci da kuma matsananciyar matsin lamba kan rayuwar karkara.”
Ya ƙara da cewa, “Ba za a iya cimma wannan buƙatu da aka yi hasashe ba ta hanyar kasuwanci kamar yadda aka saba yi. A maimakon haka yana kira da a sake yin tunani a kan gine-ginen ɓangaren, wanda aka kafa a cikin ci gaba mai ɗorewa,” inji shi.
A yayin da ya ke jawabi kan taken: Binciko abubuwan da ake iya samu na fitar da dabbobi, Jega ya bayyana fannin kiwo a matsayin wani sashe mai matuƙar muhimmanci ba kawai na fitar da abinci ba, har ma da samar da abinci mai gina jiki.
Sai dai ya yi nuni da cewa, a halin yanzu Nijeriya ta kasance ƙasa wajen samar da abinci mai gina jiki, kuma ta yi kira da a zuba jari mai yawa a fannin kiwo da kuma buƙatar magance matsalar rashin ingantaccen tsarin.
“Sashin dabbobin da aka yi amfani da su yadda ya kamata yana da damar da za a iya magance matsalar abinci mai gina jiki da kuma ba da damar samun damar samun kudin shiga da kuma fadada damar da za a iya fitarwa zuwa kasashen waje. Amma don yin amfani da wannan damar sosai dole ne mu magance matsalolin da ke tattare da tsarin mai zurfi da kuma zuba jari mai yawa da kuma dacewa don shawo kan su,” in ji farfesa na malamin kimiyyar siyasa.
Sai dai Jega ya yaba wa shuwagabanni da ma’aikatan jaridar Blueprint bisa irin gagarumin aikin da suke gudanarwa a cikin shekaru 15 da suka gabata, inda ya ƙara da cewa kafar yaɗa labarai ta misalta taken ta: gaskiya da adalci, wani muhimmin ƙa’idar aikin jarida mai matuƙar muhimmanci.
…Gwamnatin Tarayya ta ƙalubalanci kiwo a fili
Har ila yau, a wajen taron, gwamnatin tarayya ta yi watsi da tsarin kiwo a fili, inda ta bayyana shi a matsayin tsohon yayi kuma ba a yin shi a ƙasashe da dama.
Ministan ma’adanai Dr. Dele Alake, wanda ya wakilci shugaban taron kuma sakataren gwamnatin tarayya (SGF), Sanata George Akume, ya ce rikicin makiyaya da manoma da ake fama da shi a ƙasar nan zai ragu matuƙa idan ‘yan Nijeriya suka rungumi kiwo.
Ya ce: “Babban malaminmu a yau, Farfesa Attahiru Jega, ba ɓoyayye ba ne a cikin jama’a, ya wanke kansa sosai a duk ayyukan da aka ɗora masa, kuma ba ni da shakkun cewa zai gabatar da wannan aiki, ba wai kawai a matsayin malami ba, amma a matsayin mai ba da shawara na musamman ga shugaban ƙasa kuma mai kula da shirin kula da dabbobi.
“Yanzu dabbobi suna da matuƙar muhimmanci ga tattalin arzikinmu domin su ne suke da ƙarfi, amma yadda muke gudanar da kasuwancin dabbobi a ƙasar nan ya jawo koma-baya ga tattalin arzikinmu, ya haifar da tashin hankali a siyasarmu, ya haifar da faɗace-faɗacen manoma da makiyaya, domin ba mu yin kiwo kamar yadda ya kamata a yi a wannan zamani.
Game da aikin jarida a da da kuma yanzu, ya ce: “A cikin shekaru da yawa da suka gabata, na kasance mai matuƙar takaici a cikin ci gaban da muka gani a fagen watsa labarai na Nijeriya. Watakila, saboda ina cikin tsohuwar harkar watsa labarai, inda muke gudanar da wannan sana’a tare da ma’ana mai yawa da kuma tsarin kula da al’amura.
“A wani lokaci, na tuna kimanin shekara guda da ta wuce, na je don gabatar ko kare kasafin kuɗina, kasafin kuɗin ma’aikatar ma’adinai, na fuskanci Sanatoci, na fitar da duk wani ƙididdiga da falsafar da ke tattare da ayyuka daban-daban da na zayyana a cikin kasafin kuɗin. Wani Sanata ya ce, ‘Kana magana a matsayin lauya, kana magana a matsayin injiniya, kai wane ne kake magana a matsayin masanin ilimin yaɗa labarai.
“Na gode masa. Na ce, ‘Mai girma Sanata, eh, ni ɗan jarida ne, amma ni ɗan jarida ne mai basira. “Kuma ka san akwai wani karin magana da ke cewa, jack of all trades, master of none. Na ce, amma saɓanin haka shi ne yanayin aikin jarida. Kai ne mai sanar da duk sana’o’i, kuma mai kula da harkokin kasuwanci, lokacin da kake da ilimin kasuwanci, kuma kana da ƙwarewa a duk lokacin da kake gudanar da kasuwanci, dole ne ku san wani abu game da komai.
“A cikin jama’a, akwai farfesoshi, akwai ƙwararru, akwai masu fasaha, akwai masana a kowane fanni. Don haka lokacin da kake sanar da cewa manyan jama’a, kai kanka ba za ka iya zama kurma ba.
“Kowa yana da damar yin amfani da kafofin watsa labaru. Don haka kowa ya zama gwani a kowane fanni, ba tare da la’akari da sakamakon tunanin mutum da iyawar irin wannan mutumin ba kuma wannan shine ya haifar da rashin jin daɗi.
…Etsu Nupe ya yaba wa jaridar
Uban bikin, Etsu-Nupe, Yahaya Abubakar, a nasa ɓangaren, ya taya Blueprint murna, ya kuma yi alƙawarin ƙara kyautata alaƙarsa da kamfanin, ya kuma yaba wa Jega da ministan kiwon dabbobi, Idi Maiha bisa garambawul da suka yi wajen kawo sauyi a fannin.
“Ina so in danganta kaina da kyawawan ayyukan da jaridun Blueprint suke yi tun kafin yanzu a ƙarƙashin Ministan Yaɗa Labarai, Alhaji Idris Mohammed, abin da ya fara jan hankalina zuwa jaridar Blueprint a gaskiya abu ne daɗaɗɗe. Ba zan so in bayyana ba, amma a hankali daga shafin baya na saba da wasu sassan jaridar sannan ban ma san cewa Ministan Watsa Labarai ba ne mawallafinta.
“Wato yanzu da na sani ya ƙara sa min sha’awar karantawa, ina so in taya Jaridun Blueprint murna kuma ba shakka shugabanmu Farfesa Jega da ƙwararren Ministan Raya Dabbobi, sun kawo sauyi cikin ƙanƙanin lokaci a fannin kiwon dabbobi,” inji shi.
A nasa jawabin, Ministan Yaɗa Labarai da Wayar da Kai, Mohammed Idris, ya bayyana cewa Shugaban ƙasa Bola Tinubu yana da cikakken goyon baya ga ’yancin faɗar albarkacin baki da ’yancin ’yan jarida, tare da fahimtar muhimmancin rawar da kafafen yaɗa labarai suke takawa wajen gina ƙasa.
Idris ya ce tun farkon naɗinsa, Shugaba Tinubu ya bayyana masa cewa ya ba shi dama ya yi aikin sa yadda ya ga ya dace a matsayinsa na ƙwararre.
Ya ce: “Shugaban ƙasa Bola Tinubu babban mai goyon bayan kafafen yaɗa labarai ne. Yana da masaniyar cewa kafafen yaɗa labarai suna da matuƙar muhimmanci wajen gina ƙasa, kuma ya sha gaya mini cewa in ci gaba da aiki na yadda na ga ya dace, kasancewa ta ƙwararre.”
Ya ƙara da cewa, “Shugaban ƙasa Bola Ahmed Tinubu ba zai taɓa, a kowace hanya ko salo, tauye ko hana ci gaban aikace-aikacen kafafen yaɗa labarai a wannan ƙasa ba. Amma dole ne mu duka ‘yan jarida da masu aikin yaɗa labarai mu haɗa kai, mu bi wannan hanya mai sarƙaƙiya, mu tabbatar da cewa al’umma tana ci gaba da zama cikin haɗin kai, yayin da muke riƙe shugabanni da gwamnati da alhakin aikinsu.”
Idris ya jaddada muhimmancin kafafen yaɗa labarai wajen kula da tsarin dimokiraɗiyya, inda ya shawarci ’yan jarida da su kula da rawar da suke takawa domin kada su zama abin da zai jawo ruɗani ko rikici a cikin al’umma.
“A yayin da kuke yin wannan aiki, kuna da babban nauyi na riƙe gwamnati da shugabanni da alhakin aikin su. Amma ko da kuna yin hakan, dole ne ku sani cewa saboda matsayin ku na musamman da rawar da kuke takawa, za ku iya taimaka wa ƙasa matuƙa, amma idan ba a yi taka-tsantsan ba, ayyukan ku na iya cutar da al’umma,” inji shi.
Ya bayyana buƙatar sanin ya kamata da hankali wajen tantance sahihin bayani daga wanda zai iya ɓata zaman lafiya ko raba kan al’umma.
Ministan ya ce duk da ƙalubalen da ke fuskantar fannin yaɗa labarai, akwai haske a gaba domin kafafen sun ci gaba da nuna jajircewa da ɗorewa.
Ya kuma bayyana cewa ba shi ba ne Shugaban kamfanin jaridar Blueprint ba tun bayan da aka naɗa shi Minista.
“Ba ni ne shugaban jaridar Blueprint ba yanzu. Ni ma baƙo ne aka gayyata zuwa wannan taro. Na san cewa a baya ni ne ke gaba wajen shirya wannan taron na Blueprint, musamman tun lokacin da aka kafa ta shekaru 14 da suka wuce. Dole ne in gode wa waɗanda aka gayyata su haɗu da ni a watan Mayun 2005 domin tunanin fara jaridar Blueprint: Malam Ibrahim Sheme; Manajan Darakta, Malam Salisu Umar; Shugabar Kwamitin Tace Labarai, Hajiya Zainab Okino, da dukkan ma’aikatan jaridar Blueprint.
“Na gode da cigaba da tafiyar da abin da muka faro cikin nasara. Na shekara guda ban ziyarci ofishin ba, amma ina ganin lokaci ya yi da zan yi hakan. Ina so in ga ko har yanzu kuna ci gaba da tafiyar da abin da muka faro. Ina alfahari kuma ina farin ciki da cewa abin da muka fara ya ci gaba da bunƙasa,” inji shi.
Idris ya taya waɗanda suka samu kyaututtuka murna, inda ya bayyana cewa ba a yi masu kyautar bisa wani son zuciya ko tasiri daga wani waje ba, sai hukuncin jaridar ne kaɗai.
Cikin manyan baƙin da suka halarci taron akwai Sakataren Gwamnatin Tarayya, Sanata George Akume; Mataimakin Shugaban Majalisar Dattawa, Sanata Barau Jibrin; Ministan Ma’adanai, Dakta Dele Alake; Ministan Raya Noman Dabbobi, Idi Mukhtar Maiha; Etsu Nupe, Mai Martaba Alhaji Yahaya Abubakar, da babban baƙo mai jawabi na taron, Farfesa Attahiru Jega.
