Daga SANI AHMAD GIWA a Abuja
Adadin asusun ajiyar banki a Nijeriya ya haura miliyan 19.69, bisa ga bayanan asusun ajiyar abokan ciniki na masana’antu da tsarin daidaita tsakanin bankunan Nijeriya NIBSS, ya fitar.
Bayanan da ke bin diddigin bayanan asusun a duk wata a duk shekara ta 2024, sun nuna cewa ana samun ƙaruwar asusun da ba ya aiki, wanda ya zo daidai da sabbin matakan da Babban Bankin Nijeriya ya ɗauka na buƙatar bankunan kasuwanci da su buga bayanan asusun da ba ya motsi.
Umurnin na CBN, wanda ya bayar don inganta gaskiya da kuma mayar da kuɗaɗen da ba a karɓa ba ga masu hannun jari, na zuwa ne a daidai lokacin da ake fargabar cewa wasu maƙudan kuɗaɗe suna kwance a ciki na tsawon lokaci.
Dangane da bayanan NIBSS, asusun ajiya ya kasance sama da miliyan 19 a kowane wata tun daga Fabrairun 2024, tare da rufe asusu 19,697,125 da ba sa motsi a watan Disamba.
Wannan yana nuna ƙaruwar 1,205,000 daga adadi na Janairu na 18,492,169, wanda ke nuna ƙaruwar kashi 6.51 cikin 100 a cikin shekara.
An shigar da batun a watan Mayu da Yuni lokacin da adadin ya kai miliyan 20.57 kafin ya ragu kaɗan a rabi na biyu na shekara.
Bayanan sun ƙara nuna cewa an samu ƙaruwar asusu miliyan 2.08 a cikin watanni shida na farkon shekarar 2024 kafin umarnin da Babban Bankin CBN ya bayar na watan Yuli kan irin waɗannan asusun.
Bayan wannan umarni, jaridar ta ruwaito cewa, da dama daga cikin abokan hulɗar ba su cika ƙa’idojin bankin na CBN ya shafa sun garzaya zuwa bankunansu daban-daban a ranar Talata domin dawo da asusun.
Umurnin na CBN ya haifar da raguwar miliyan 1.59 na adadin asusun ajiyar kuɗi, kamar yadda bayanan NIBSS suka nuna. Bayan da aka samu raguwar, an samu ƙaruwar saura watannin shekara.
Har ila yau, asusun da aka rufe ya nuna ci gaba mai tsayi, wanda ya kai miliyan 25.48 a watan Disamba, sama da miliyan 21.71 a watan Janairu. A duk tsawon shekarar, an rufe asusu miliyan 3.78 a shekarar 2024, bisa ga bayanan NIBSS.
Har ila yau, asusun ajiyar kuɗi ya ƙaru sosai a cikin wannan lokacin, ya tashi daga miliyan 209.31 a watan Janairu zuwa miliyan 311.65 a cikin Disamba. Wannan karuwar asusu miliyan 102.3 yana wakiltar ci gaban kashi 48.9 cikin 100, wanda ke nuni da ci gaba da faɗaɗa ayyukan banki da hada-hadar kuɗi.
Tun da farko dai CBN ya sake jaddada umarninsa ga dukkan bankuna da cibiyoyin hada-hadar kuɗi da su bayyana bayanan asusun ajiyar da ba a yi la’akari da su ba, da kuɗaɗen da ba a karɓa ba, da sauran kadarorin kuɗi a shafukansu na intanet.
Asusu mara motsi yana nufin asusun banki wanda ya kasance baya aiki na aƙalla shekara guda.
An bayyana wannan umarni ne a wata takardar da aka fitar a ranar Litinin mai ɗauke da sa hannun Michael Akuka a madadin Daraktan Sashen ƙa’idojin Kuɗi na CBN.
Takardar mai taken “ƙa’idojin Gudanar da Asusu Mara Motsi, da sauran Kaddarorin Kudi a Bankuna da sauran Cibiyoyin Kuɗi a Nijeriya”, ta bayyana cewa dole ne cibiyoyin hada-hadar kudi su nuna muhimman bayanai kamar sunayen mutanen da aka ba su izinin gudanar da asusu, nau’in asusun, da kuma reshen da yake zaune.
Dole ne a samar da wannan bayanin akan gidajen yanar gizonsu. Ga sauran cibiyoyin hada-hadar kuɗi da ba su da gidajen yanar gizo na sadaukarwa, CBN ta ba da umarnin a buga bayanan a shafukan yanar gizo na ƙungiyoyin masana’antu.
Sanarwar ta ce, “A ci gaba da hakan, da kuma amsa tambayoyi daga masu ruwa da tsaki dangane da yiwuwar karya dokar kare bayanan Nijeriya, 2023 (NDPA), ana buƙatar bankuna da sauran cibiyoyin kuɗi su lura da haka.
“1. Sashi na 25 (b) na NDPA yana ba da izinin karkata zuwa ga ƙa’idojin doka. Har ila yau, sashe na 72. (ii) na dokar Bankuna da sauran cibiyoyin hada-hadar kuɗi ya umurci babban bankin Nijeriya ya fitar da ƙa’idoji kan yadda ake tafiyar da kuɗaɗen da ba a karɓa ba a bankuna da sauran cibiyoyin hada-hadar kuɗi.
“2. Bayanan da za a buga a shafukan yanar gizo na bankuna, da kuma gidan yanar gizon kungiyar (in da ya dace), za su hada da sunan asusun, nau’in asusun, sunan banki, da kuma reshen da asusun ke zama KAWAI.
“Bayanan da za a buga kowace shekara aƙalla jaridun ƙasa guda biyu na yau da kullum ko kuma harabar bankunan gwamnati da na ƙasa za su isar da cikakkun bayanai kamar yadda aka jera a (2) a sama.”
Wannan umarnin ya biyo bayan umarnin da CBN ya bayar a baya a ranar 19 ga Yuli, 2024, na buƙatar bankuna da cibiyoyin hada-hadar kuɗi da su miƙa ma’asumai da kuɗaɗen da ba a karɓa ba zuwa asusun ajiyar Babban Bankin ƙasa.
A cewar Babban Bankin na CBN, duk wani asusun ajiya da kuma kuɗaɗen da ba a karɓa a bankuna na tsawon shekaru aƙalla 10, za a adana su ne a cikin wani asusu na musamman da aka fi sani da Unclaimed Balances Trust Fund Pool Account.
Babban bankin ya ƙara da cewa kuɗaɗen da ake samu daga asusun ajiyar kuɗi, da ma’auni da ba a karɓa ba za a iya sanya su a cikin ƙudirin baitul malin Nijeriya da sauran asusun gwamnati.
