Daga MAHDI MUSA MUHAMMAD
Sama da shekaru goma matsalar ’yan bindiga da garkuwa da mutane na addabar al’umma a faɗin Nijeriya, musamman a yankin Arewa maso Yamma, lamarin da ya bar baya da ƙura da raɗaɗi ga al’umma. A cikin wannan rahoto, BENJAMIN SAMSON da ya ziyarci al’ummomi da rundunonin sojoji a jihohin Sakkwato, Zamfara da Katsina, ya kawo ƙarin haske.
Rikicin ba wai kawai ya ci rayukan dubban mutane ba ne tare da raba ɗimbin al’umma da muhallansu ba, har ma ya gurgunta harkokin tattalin arziki da zamantakewa, musamman a tsakanin al’ummomin karkara da marasa galihu.
Noma, kasuwanci, ilimi, da haɗin kai sun yi matuƙar gurguta, yayin da satar mutane don neman kuɗin fansa ya zama sana’a mai riba.
Kwamandan Hedikwatar Tsaro (DHƙ) Special Operations Brigade da Kwamandan bataliya ta 248 Recce a Illela, a Sakkwato, wata al’ummar da ke kan iyaka da Jamhuriyar Nijar, Kanar Abdullahi Umar, a wata zantawa da ya yi da wannan ɗan jarida, ya zargi ƙungiyoyin kare haƙƙin bil’adama da kuma tsarin shari’ar Nijeriya da jan daɗewar yaƙin.
Ya ce, “A lokacin da Lakurawa suka fara shigowa, sun yi amfani da maƙudan kuɗaɗe suna amfani da addini wajen rusa su.
“Lokacin da muka kama, ƙungiyoyin kare haƙƙin bil’adama za su fara sukar sojoji da take haƙƙin bil’adama, misali mun taɓa kama wani ɗan fashi da masu rajin kare haƙƙin bil’adama suka shiga kafafen yaɗa labarai suna sukar sojoji, muka miƙa shi ga ‘yan sanda, ba da jimawa ba aka bayar da belinsa.
“Kada ku manta cewa al’umma ce ta taimaka mana wajen kama shi, ya je ya sanya wa al’umma haraji ya ƙwato duk kuɗin da ya kashe.
“Ina faɗin haka ne saboda batun tsaro yana buƙatar sa hannun dukkanin al’umma, idan muka bar wa sojoji kaɗai ba za mu iya yin nasara ba.
“Wani lokaci sai ka ga cewa muna samun ci gaba amma tsarin shari’armu na mayar da mu baya.
“Muna da shari’o’i da yawa da muka kama mutanen da suka kai hari a cikin al’ummomi, lauyoyi za su rubuta kuma ‘yan sanda za su ba da belin su kuma waɗanda suka dawo su kai farmaki a cikin al’ummomin. Wannan ya fara sa mazauna yankin su daina amincewa da jami’an tsaro.”
Kwamandan ya kuma ce ‘yan ta’addan na cin gajiyar raunanan iyakokin da ke yankin yammacin Afirka, musamman manyan kan iyakokin Nujeriya da Nijar da ke sama da jihohi bakwai domin aiwatar da munanan ayyukan su.
Ya ce, “Idan Nijar na kai musu farmaki sai su tsallaka zuwa Nujeriya, idan Nijeriya na kai musu farmaki sai su wuce Nijar.
“Muna buƙatar rundunar haɗin gwiwa irin wacce muke da ita a yankin Arewa maso Gabas wato Multinational Joint Task Force (MNJTF) – tsarin tsaro na yankin da ya fi mayar da hankali kan yaƙi da Boko Haram da sauran ƙungiyoyin ‘yan ta’adda a yankin tafkin Chadi.
“Wani batu kuma shi ne, suna da wayar hannu sosai, kuma suna da masaniya kan wurare, suna tafiya a kan babura, sun san dazuka, abin da muke yi don magance su shi ne muna horar da sojojinmu kan amfani da babura.”
Kanar Umar ya kuma zargi mutanen yankin da rashin kai rahoton ayyukan ’yan ta’adda ga jami’an tsaro.
“Har ila yau, a matsayinmu na ’yan Nijeriya a ɗabi’ance muna karɓar duk wanda ke jin yarenmu ko ya jawo mana kuɗi, misali, za ka samu al’ummomi biyu, ɗaya a Nujeriya, ɗaya a Jamhuriyar Nijar, idan baƙo ya shiga wata al’umma a jamhuriyar Nijar, nan take za su kai rahoto ga jami’an tsaro da gaggawa.
“Amma a Nijeriya namu daban ne, da zarar mutum ya iya yarenmu sai ya zama ɗan uwanmu, abin da ya sa Maiduguri ta sha wahala kenan, sun kare Boko Haram a matsayin ‘ya’yansu, abu ɗaya ne ake yi a nan.
“Suna ba su kuɗi masu yawa kuma suna amfani da addini don rusa su.”
Da yake zantawa da jaridar Blueprint, kwamandan runduna ta ɗaya ta sojojin Nijeriya da ke Gusau, Birgediya-Janar. Timothy Opurum, ya gano tushen rigingimun da ke faruwa a jihar Zamfara ne da daɗewa tsakanin ƙungiyoyin Fulani da da ’Yan Sa-kai, wanda rahotanni suka ce ƙungiyar ta kashe wani Bafulatani ba tare da shari’a ba.
Ya ce, sojojin sun kuma tattara cewa rashin abubuwan more rayuwa, kamar makarantu da wuraren kiwon lafiya, na haifar da rashin jin daɗi a tsakanin al’ummomin yankin.
Kwamandan ya ce, domin shawo kan lamarin, sojojin sun buɗe wata kafar tattaunawa da ‘yan bindigar da ke son ajiye makamansu a wani ɓangare na ayyukan da suke yi a yankin.
Ya ce, rundunar ta Brigade ta samu nasarar kuɓutar da mutane 100 da aka yi garkuwa da su, ta hanyar da ba ta dace tare da masu ruwa da tsaki da nufin maido da zaman lafiya a jihar Zamfara.
A nasa ra’ayin wani manomi a garin Faskari na jihar Katsina, Malam Usman Sadiƙ, ya ce ayyukan masu aiko da rahotanni da ke haɗa kai da ƙungiyoyin masu aikata laifuka na ci gaba da kawo cikas ga samun nasara a yaƙi da ta’addanci.
Sai dai ya ce sojoji da sauran jami’an tsaro suna aiki da jama’a domin su kamo su.
“Wasu mutanen yankin suna aiki ne a matsayin masu ba da labari ga ‘yan ta’addan ta hanyar ba su bayanai kan motsin sojoji, wuraren da aka tura su, inda aka tura su, da ƙarfinsu, da makaman da suke da su da sauran ayyukansu.
“Suna kuma baiwa ‘yan ta’addan kayan aiki na yau da kullun don jin rayuwa, tun daga samar da mai, magunguna, gidajen sauro, katunan waya da kayan abinci,” inji shi.
A halin da ake ciki, da yake zantawa da manema labarai kwanan nan, Babban Hafsan Sojan Nujeriya (GOC) shiyya ta 8 da Kwamandan Runduna ta 2 Operation Fansan Yamma, Maj.-Gen. Ibikunle Ajose, ya ce sojoji sun ƙara kai hare-hare a jihohin Sokoto da Kebbi tare da murƙushe ayyukan ƙungiyar ta’addanci ta Lakurawa.
“Mun lalata sansanoninsu a jihohin Sokoto da Kebbi, amma saboda ƙungiyar ta’addanci ta wayar tafi-da-gidanka ne suka yi tafiya a tsakanin Nijeriya da Jamhuriyar Nijar, amma muna aiki da takwarorinmu na Nijar don kada su ba su sararin numfashi.
“Amma wannan nasarar ta zo da farashi, saboda wasu sojoji sun rasa rayukan su, wasu kuma an yanke musu kawunansu,” inji shi.
Manjo Janar Ajose ya kuma buƙaci ‘yan jarida da su marawa sojoji baya a ƙoƙarinsu na kawar da masu aikata laifuka a ƙasar.
