Daga SANI AHMAD GIWA a Abuja
Goodluck Jonathan, tsohon shugaban Nijeriya, ya bayyana cewa ‘yan Neja-Delta ba za su amince da ƙasar Biafra ba saboda fargabar cin galaba a kansu.
Jonathan, wanda ya gabatar da lacca a ranar Lahadi a Teɗas, Amurka (US), ya ce ‘yan Neja Deltan za su ci gaba da kasancewa ba za a raba su da Nijeriya ba, maimakon haɗa ƙarfi da ƙarfe da ‘yan Biafra wajen raba ƙasar.
Tsohon shugaban na Nijeriya ya bayyana wasu dalilai na matsayinsa kamar shugabanci, hedkwatar ƙasar da ake shirin yi, harshe da fargabar mamaye ƙasar.
Jonathan ya yi nuni da cewa, watakila kasar Biyafara ba za ta yi wa ‘yan Neja-Delta dadi ba, domin ‘yan Neja-Delta za su iya barin wani nau’i na mulkin mallaka, inda ya jaddada cewa hujjar ‘yan ƙabilar Igbo na neman ‘yancinsu ita ce ta neman ‘yanci daga mamayar Hausawa da Yarabawa.
A cewar Jonathan, “Wannan hujja kuma ta shafi talakawan Neja Deltan. Igbo, ko shakka babu, za su zama babbar ƙabila idan aka tabbatar da Biafra. Ijaws na iya samun hannun jari saboda yawansu. Me game da Ogonis, Urhobo-Isokos, Itsekiris, Efiks, da sauransu?
“A ina za su dace a matakin kasa? Abin takaicin shi ne, wata Nijeriya za ta fito fili kuma bacin rai ya taso. Menene ainihin makomar ‘yan tsiraru?
“Shin za su fi dacewa a Biafra ko su kadai? A Nijeriya, manyan kungiyoyi irin su Hausawa, Yarbawa da Igbo suna bincikar juna da wuce gona da iri. Wa zai tantance na Igbo a sabuwar ƙasar?
“A ina ne babban birnin zai kasance? Idan za mu bi ra’ayin tsakiyar wuri, babban birnin kasar Biafra ba zai zama Enugu ba amma a kusa da Umuahia-Ikot Ekpene aɗis. Shin ‘yan ƙabilar Igbo za su yarda a sanya babban birninsu a wani wurin da ba ‘yan ƙabilar Igbo ba?
“To ta yaya kuma me ya sa aka haɗa su cikin taswirar da aka tsara? Irin waɗannan ƙananan abubuwa suna kawo rashin yarda kuma na fahimci cewa yawancin waɗannan yankuna da ba na Igbo ba sun yi watsi da taswirar kuma sun yi mubaya’a ga Nijeriya. Sanarwar da gwamnatin jihar Delta ta yi wani misali ne.
“Ina ganin wannan a matsayin haɗakarwa mai ƙarfi. Masu fafutukar kafa kasar Biafra su ma ba su yi wani abu ba wajen kwantar da hankulan al’ummar yankunan da aka mallake. Na ga maganganu irin su “in ba ka so, ka je ka zauna a Sakkwato”, “duk fadin kasar nan na Kudu Biafra ne”, da dai sauransu. Ashe ba abin mamaki ba ne a ce gungun mutanen da ke son ’yanci suna so su kwace wasu?
“Waɗanne harsuna ne za a mai da su harshen hukuma na sabuwar al’umma? Na ga rubuce-rubuce da yawa na e-Biafra inda aka ba da shawarar Igbo a matsayin harshen hukuma na sabuwar jamhuriya. Me zai faru da wasu harsuna kamar su Urhobo, Isoko, Okpe, Efik, Ibibio, Oron, Ogoni, Eleme, Okrika, Kalabari, Bini, Esan, da sauransu?
“Za su mutu saboda Igbo? Lallai ba haka bane! Idan Ingilishi ya zama yaren hukuma, yawancin Ibo za su fara shiga. Idan ba sunanka ba Chukwuemeka ko Oliseh, Amarachi ko Nneka, da sauransu, ba za ka sami wani alƙawari ba kuma ba za a gane ka ba. Wadannan abubuwa ne ba za mu iya musun su ba. Mu muna da kabilanci sosai a Afirka.
Da yake ƙarin haske, tsohon shugaban kasar ya ce ko me al’ummar Igbo suka yi wa ‘yan Neja-Delta don samun amincewarsu?
Jonathan ya ƙara da cewa, “Suna amfani da hukumar ta yanar gizo kullum wajen haifar da cece-kuce, suna zagin masu adawa da kuma yin ikirarin da ba su da tushe.
“Akwai wannan rashin yarda da ‘yan kabilar Igbo daga wasu ‘yan Neja-Delta, musamman na Urhobo-Isoko da mutanen Bini. Me ‘yan kabilar Igbo suka yi don tantance wannan? Shin wani shugaba ko kungiyar Igbo ya mika hannun sada zumunci ga ‘yan Neja-Delta.
“Ba za a yi fatan rashin amana ba. Yawancin ’yan Neja-Delta sun gwammace su bi Hausawa a matsayin bayi da su bi Igbo a matsayin sarakuna. Wannan ita ce hakikanin gaskiya kuma a gaskiya, Igbo ne suka haddasa haka.
“Wa zai jagoranci sabuwar al’ummar? Babu shakka Nnamdi Kanu, jarumin nasu, ya yi yaki da hakora da farce ga kasar Biafra, kuma a halin yanzu yana cikin sanyi a gidan yari. Idan kasar Biafra ta zo a yau, wane ne zai zama shugaban rikon kwarya kuma wane tsari ne aka tsara don zaɓen shugabannin da za su biyo baya?
“Idan muka yi jayayya cewa sabbin shugabanni da matasa za su taso, har yanzu muna da batun wanda ya fafata da Biafra.
“Mafi yawan masu fafutukar kafa kasar Biafra ba za su bari wani da ya zauna a gefen fafutukar ya zo ya yi watsi da “jaruman” Biafra ba. Idan har hakan ta tabbata to ba za mu samu ingantacciyar dimokuradiyya a Biafra ba.”
