Tare da BILKISU YUSUF ALI
Gabatarwa:
Yanke hukunci wani muhimmin bangare ne na rayuwar ɗan Adam. Kowane mutum yana fuskantar yanayi da ke buƙatar ya yi zaɓi tsakanin hanyoyi daban-daban, ko dai a cikin rayuwar kansa, iyali, makaranta, wurin aiki ko al’umma da dai sauran ɓangarori na rayuwa. Duk da cewa mutum yana da ikon yin tunani da yanke shawara da kansa, akwai lokutan da neman shawara daga mutanen da suka dace zai iya taimaka masa wajen samun kyakkyawar fahimta da rage yiwuwar kuskure. Wannan rubutu na yi nazari ne kan amfanin neman shawara kafin yanke hukunci, tare da duba muhimmancin shawara a rayuwar mutum da al’umma.
Bambanci tsakanin shawara da dogaro da wasu:
Wani muhimmin abu da ya kamata a fahimta shi ne cewa neman shawara ba yana nufin mutum ya zama ba shi da ikon yanke hukunci ba. Akwai bambanci tsakanin: “Ina son jin ra’ayinka kafin in yanke hukunci.” da kuma: “Kai ne za ka yanke hukunci a madadina.” Na farko shawara ce.
Na biyu kuma miƙa alhakin hukunci ne ga wani. Mutum mai neman shawara ya kamata ya saurari abin da aka ba shi, ya tantance shi, ya kwatanta shi da sauran bayanai, sannan ya ɗauki matakin da ya dace da yanayinsa. Wannan yana ƙarfafa mutum ya kasance mai tunani da alhakin ayyukansa.
Amfanin shawara kafin yanke hukunci:
1.Tana rage yiwuwar kuskure
ɗaya daga cikin manyan fa’idodin shawara shi ne taimaka wa mutum wajen gano abin da bai lura da shi ba. Mutum na iya kasancewa cikin matsala, kuma saboda yana cikin matsin lamba ko damuwa, ya kasa ganin mafita. Wani mutum da yake kallon lamarin daga waje zai iya lura da wata hanya dabam. Saboda haka, shawara na iya taimaka wa mutum ya sake kallon matsalar daga wani sabon bangare.
Tana ƙara bayani:
Wani lokaci mutum yana son yanke hukunci ne bisa bayanin da bai cika ba. Idan ya nemi shawara daga masani, zai iya samun ƙarin bayani da zai taimaka masa fahimtar lamarin. Misali, ɗalibin da yake son zaɓar fannin karatu zai iya samun bayanai daga malami ko wanda ya yi wannan fanni a baya. Hakan na iya taimaka masa ya fahimci abin da fannin ya ƙunsa kafin ya yanke hukunci.
3. Tana ba mutum damar ganin matsala daga wani sabon hangen nesa. Mutum yana kallon rayuwa ne daga mahangar abubuwan da ya sani da kuma abubuwan da ya taɓa fuskanta.Wani mutum kuwa yana iya samun wata irin fahimta.Idan aka haɗa waɗannan ra’ayoyin, mutum zai iya samun cikakkiyar fahimta fiye da abin da zai samu shi kaɗai.
4 Tana ƙara nutsuwa
Lokacin da mutum yake cikin matsala, zuciya na iya rinjayar tunani. Mutum mai fushi na iya yin hukunci cikin fushi. Mai tsoro na iya yanke hukunci saboda tsoro. Mai farin ciki fiye da kima kuma na iya kasa ganin matsalar da ke gaba. Shawara daga mutum mai natsuwa na iya taimaka wa mutum ya dakata ya sake nazarin al’amarin.
5. Tana taimaka wa mutum ya gane abin da bai sani ba.Babu wanda ya san komai. Wannan magana ce mai matuƙar muhimmanci. Mutum na iya zama masani a fannin ilimi, amma bai san komai game da kasuwanci ba. Wani na iya zama ƙwararren ƙan kasuwa, amma bai da ilimin shari’a. Wani kuma yana iya kasancewa ƙwararre a fannin lafiya, amma bai san komai game da wasu fannoni ba. Saboda haka, neman shawara daga wanda ya fi sani a wani fanni ba rauni ba ne.
Alƙur’ani ya kuma yi nuni da neman bayani daga masu ilimi idan mutum bai sani ba.
6. Tana ƙarfafa dangantaka
A cikin iyali, ƙungiya ko al’umma, neman shawara na iya sa mutane su ji cewa ana daraja ra’ayinsu.
Idan shugaba ya saurari mambobinsa kafin yanke wani hukunci, hakan na iya ƙarfafa fahimtar juna da haɗin kai.Haka ma a tsakanin ma’aurata. Miji da ya tambayi matarsa ra’ayinta kan wani abu yana nuna cewa yana daraja tunaninta. Ita ma matar da take neman ra’ayin mijinta tana nuna muhimmancin haɗin kai.
7. Tana ƙarfafa haɗin kai
Shawara tana koya wa mutane cewa ba lallai ne mutum ya yi komai shi kaɗai ba.
Akwai wasu matsalolin da ake iya magance su cikin sauƙi idan mutane suka haɗa ilimi da ƙwarewarsu. Alƙur’ani ya ambaci sifar mutanen da al’amuransu suke tafiya ta hanyar shawara tsakaninsu. Wannan yana nuna muhimmancin tuntuɓar juna wajen al’amuran da suka dace da shawara.
8. Shawara a cikin rayuwar aure
Aure yana daga cikin wuraren da shawara take da muhimmanci sosai. Miji da mata suna fuskantar abubuwa da dama kamar : Tarbiyyar yara da ilimin ’ya’ya da kuɗin gida da kula da lafiya da dangantaka da ’yan uwa. Zaman wurin ɗaya da sana’a da aiki da manyan sayayya da tsare-tsaren makomar iyali. Idan mutum ɗaya yana yanke dukkan hukunci ba tare da sauraron ɗayan ba, hakan na iya haifar da rashin fahimta. Shawara tsakanin ma’aurata tana iya ƙara fahimtar juna da kuma rage rikici. Sai dai shawara ba tana nufin cewa dole ne kowane ƙaramin abu ya zama taron shawara ba. Abin da ake buƙata shi ne a san muhimman al’amuran da suka shafi iyali, sannan a ba juna damar bayyana ra’ayi.
Kammalawa:
Shawara tana daga cikin muhimman hanyoyin da mutum zai iya amfani da su wajen inganta yanke hukunci. Mutum mai hikima ba shi ne wanda yake tunanin ya san komai ba. Mutum mai hikima shi ne wanda ya san lokacin da yake buƙatar ƙarin bayani, ya san wanda zai tambaya, sannan ya iya tantance abin da aka ba shi kafin ya ɗauki mataki. Shawara tana iya taimaka wa mutum ya ga abin da bai gani ba, ya fahimci abin da bai fahimta ba, ya rage yiwuwar kuskure, ya ƙara natsuwa kuma ya samu damar yin la’akari da sakamakon hukuncinsa. A mahangar Musulunci, shūrā tana da muhimmiyar matsayi. Alƙur’ani ya bayyana shawara a matsayin wani hali na masu imani, sannan ya kuma ƙarfafa tabbatar da labari kafin ɗaukar mataki.
Duk da haka, neman shawara ba yana nufin mutum ya rasa ikon yanke hukunci ba. Shawara hanya ce ta samun haske, yayin da alhakin yanke hukunci yake hannun wanda abin ya shafa.
Saboda haka, kafin mutum ya yanke babban hukunci, ya kamata ya tsaya ya tambayi kansa:
“Shin na san isasshen bayani?”
“Shin akwai wanda ya fi ni sani a wannan fanni?”
“Shin na binciki gaskiyar abin da na ji?”
“Shin na saurari ra’ayoyin da suka dace?”
“Menene sakamakon hukuncin da nake shirin ɗauka?”
Idan mutum ya koyi yin waɗannan tambayoyi, zai ƙara samun damar yanke hukunci cikin natsuwa da fahimta. A ƙarshe, shawara ba rauni ba ce; shawara hikima ce. Neman shawara ba rashin ilimi ba ne, a wasu lokuta alama ce ta sanin darajar ilimi. Kuma kafin yanke hukunci, samun kyakkyawar shawara na iya zama bambanci tsakanin matakin da za a yi nadama a kansa da kuma matakin da aka ɗauka cikin fahimta da natsuwa.
Za mu ci gaba a mako mai zuwa insha Allahu.
