Daga MAHDI M. MUHAMMAD
Shugaban Ƙasa Bola Ahmed Tinubu ya nuna damuwarsa kan ƙarancin wutar lantarkin da Njjeriya ke samarwa.
Tinubu ya bayyana cewa, abin kunya ne duk girman Nijeriya har yanzu wutar lantarki mai ƙarfin 4.5GW kawai take iya samarwa.
Shugaban aasar ya bayyana hakan ne a wajen ƙaddamar da majalisar daidaita tattalin arzimi (PECC), a fadarsa da ke birnin tarayya Abuja.
Shugaba Tinubu ya nuna muhimmancin yin amfani da sababbin dabaru domin magance ɗimbin matsalolin tattalin arzikin da ƙasar nan ke fama da su.
“Mu na da ƙalubalen tsaron makamashi a Nijeriya. Ya kamata mu haɗa hannu wajen inganta harkar man fetur da iskar gas, haka nan kuma mu ƙara samar da wutar lantarki da rarraba ta a faɗin ƙasar nan.”
“Mun ƙudiri aniyar yin hakan tare da haɗin kan ku, haɗin gwiwarku, da shawarwarinku. A matsayinmu na ƙasa, abin kunya ne har yanzu muna samar da wutar lantarki mai ƙarfin 4.5GW.”
“Dole ne mu ƙara yawan man da muke haƙowa zuwa ganga miliyan biyu a kowace rana a cikin ’yan watanni masu zuwa, kuma mun ƙudiri aniyar kawar da duk wani ƙalubale da ke hana saka hannun jari a ɓangaren makamashi tare da ƙarfafa yin gasa, inji Tinubu.
Ya ce, aikin noma da samar da abinci a ƙarƙashin shirin daidaita tattalin arziki, na da nufin ƙara yawan amfanin gona da ƙananan manoma suka noma daga miliyan 127 a shekarar 2023 zuwa miliyan 135 a bana. Har ila yau, don ƙarfafa samarwa ta hanyar haɗin gwiwar manyan manoman kasuwanci; tallafawa ƙwararrun manoma tare da hotunan tauraron ɗan adam don tsara tsarin amfani da ƙasa, jujjuya amfanin gona, da lura da faɗaɗa aikin gona.
Shugaban ya ci gaba da bayanin cewa, ɓangaren lafiya da jin dadin jama’a za su samar da muhimman magunguna a kan farashi mai rahusa ga ’yan Nijeriya miliyan 80-90 da kuma faɗaɗa inshorar kiwon lafiya ga marasa galihu miliyan 1 ta hanyar Asusun Ƙungiya masu rauni tare da haɗin gwiwar gwamnatocin jihohi;
Haka nan za ta sake tura ma’aikatan kiwon lafiya 20,000 don ba da sabis ga marasa lafiya miliyan 10-12 a wuraren da ake buƙatar su cikin gaggawa; ƙarfafa cibiyoyin kiwon lafiya na farko 4,800 (PHCs), na biyu, da asibitoci na uku ta amfani da hanyoyin lantarki masu sabuntawa.
Dangane da matakan kasafin kuɗi kuwa, ya ce, “wasu daga cikin ayyukan da aka yi don inganta samar da kudade ga ɓangaren gidaje, ƙananan da matsakaitan masana’antu sun haɗa da: “Kamfanonin matasa: Tallafawa sabbin masana’antu na matasa a duk jihohi 36. na Tarayyar, ƙirƙirar masana’antu 7,400 a cikin watanni 6-12 na gaba; da masana’antu taimakon:
“Kamfani na Naira biliyan ɗari shida da hamsin (biliyan N650) zai samar da kayan aiki na gajeren lokaci ga matasa masu sana’o’i, masana’antu daban-daban; sarrafa abinci, magunguna, noma, da ciniki da kuma ciniki. Wannan kuɗaɗen zai dogara ne akan abubuwan da suke karɓa na yanzu da na gaba, ƙimar kamfani, da buƙatun samfuran kasuwa;
“Asusun Tabbatar da Masana’antu zai sabunta kamfanoni har zuwa ɗari biyu da hamsin da kuma samar da ƙananan farashi (9.0% -11.0%) na dogon lokaci zuwa manyan masana’antun masana’antu, matsakaita, da haske waɗanda ke samar da kayan da aka gama don kasuwannin gida da na waje. Asusun Ma’amala na Ƙasashe na Ƙasa: Asusun Ci gaban Nijeriya wanda ya ƙunshi kundin lamuni mai lamba guda ɗaya tare da Bankin masana’antu da yarjejeniyar asusun da ta dace da ƙananan gwamnatoci don bunƙasa masana’antu;
“Faɗaɗa Shirin Raya Karkara na Bankin Masana’antu: Asusun tallafawa tattalin arzikin karkara don haɓaka sabbin masana’antu 300 ga kowace jiha, gami da Babban Birnin Tarayya (Abuja), wanda ya haifar da sabbin masana’antu na karkara 11,100 a faɗin tarayya;
“Kamfanin Haɓakar Kuɗi na jinginar gida: Ginin da ke ba da gidaje masu araha ga duk sassan da kalubalen rayuwa ya shafa. Wannan zai tallafa wa gina ƙarin gidaje 25,000. Wacannan matakan kasafin kuɗi za su inganta damar samun kuci ga masana’antu, a cikin wannan tsari, za a samar da ayyuka miliyan 4.7 kai tsaye a cikin watanni shida zuwa 12.”
